یکی از اولین سیستمهایی که از کمخوابی آسیب میبیند، قلب و عروق است. خواب ناکافی باعث افزایش هورمونهای استرس مانند کورتیزول میشود؛ وضعیتی که میتواند فشار خون را بالا ببرد و دیواره رگها را تحت فشار قرار دهد. مطالعات طولانیمدت نشان دادهاند افرادی که بهطور مزمن کمتر از ۶ ساعت میخوابند، بیشتر در معرض بیماری قلبی، سکته مغزی و آریتمی قرار دارند.
در واقع، خواب شبانه فرصتی است که بدن فشارهای روزانه را «بازنشانی» میکند؛ وقتی این زمان کوتاه شود، آسیبها انباشته میشوند.
کمخوابی تأثیر مستقیمی بر هورمونهای تنظیمکننده اشتها دارد. کاهش خواب باعث افزایش هورمون گرسنگی (گرلین) و کاهش هورمون سیری (لپتین) میشود؛ ترکیبی که میل به غذاهای پرکالری و شیرین را بالا میبرد. به همین دلیل، پژوهشها بین خواب کم و چاقی، دیابت نوع ۲ و مقاومت به انسولین ارتباط معنادار پیدا کردهاند.
بدن در شرایط کمخوابی، قند خون را نیز سختتر تنظیم میکند؛ حتی در افرادی که رژیم غذایی سالم دارند.
خواب کمتر از ۶ ساعت بهطور مستقیم عملکرد مغز را مختل میکند. کاهش تمرکز، ضعف حافظه، کندی تصمیمگیری و افزایش خطاهای شناختی از پیامدهای شایع کمخوابی هستند. در سطح روانی نیز، خواب ناکافی با افزایش اضطراب، تحریکپذیری و خطر افسردگی همراه است.
مطالعات نشان میدهند مغز در طول خواب، اطلاعات را پردازش و حافظه را تثبیت میکند. وقتی این مرحله کوتاه شود، مغز عملاً فرصت «مرتبسازی» خود را از دست میدهد.
خواب نقش کلیدی در تقویت سیستم ایمنی دارد. افراد کمخواب بیشتر در معرض عفونتها، سرماخوردگی و بیماریهای ویروسی قرار میگیرند و حتی پاسخ بدن آنها به واکسنها ضعیفتر است. پژوهشگران معتقدند کمخوابی مزمن باعث افزایش التهاب در بدن میشود؛ التهابی که میتواند زمینهساز بیماریهای مزمن و حتی برخی سرطانها باشد.
بررسیهای جمعیتی نشان دادهاند افرادی که بهطور مداوم کمتر از ۶ ساعت در شب میخوابند، ریسک مرگ زودرس بالاتری نسبت به افرادی با خواب ۷ تا ۸ ساعت دارند. این خطر زمانی بیشتر میشود که کمخوابی با استرس، کمتحرکی یا تغذیه ناسالم همراه باشد.
۴۷۲۳۲
