از کاهش محسوس فروش گرفته تا افت تولید و نگرانی سالنداران و پخشکنندگان درباره آینده اکران چالشهایی هستند که اکنون سینمای ایران را به وضعیت بحرانی رسانده است. فعالان این حوزه معتقدند مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی و البته افت کیفیت برخی آثار باعث شده سینما از اولویت سبد فرهنگی خانوادهها حذف شود. برخی کارشناسان میگویند این روزها به طور سنتی یکی از ضعیفترین زمانها برای اکران فیلمهاست چون نزدیکی به شب عید باعث میشود بسیاری از تهیهکنندگان ترجیح دهند آثار پرفروش خود را برای اکران نوروزی نگه دارند. نشانهها حاکی است که همین موضوع میتواند وضعیت سینما در ماه آخر سال را وخیم تر کند. پیشترها برخی فیلمهای خاص در همین بازه زمانی اکران میشدند تا مخاطبان علاقهمند را به سینماها بکشانند، اما درسالهای اخیر اغلب فیلمهای حاضر در جشنواره در اکران نوروزی روی پرده میروند واسفند عملا به دوره کمرونق سینما تبدیل شده است.
آمارهای منتشرشده از فروش سینمای ایران در بازه زمانی اول فروردین تا ۲۵ بهمن ۱۴۰۴ در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۳ نشان میدهد تعداد تماشاگران ۱۰میلیون و ۵۹۳ هزار نفر، معادل ۳۲.۵درصد، افت کرده است؛ این در حالی است که کاهش درآمد تنها ۵.۶درصد بوده و افزایش میانگین قیمت بلیت، افت شدید مخاطب را تا حدی در گیشه جبران کرده است. سینمای ایران از ۱ فروردین تا ۲۵ بهمن ۱۴۰۴، یکبیلیون و ۷۲۶میلیارد و ۷۱۴میلیون تومان فروخته است. این میزان فروش، حاصل حضور ۲۲میلیون و ۲۹ هزار و ۸۰۶ نفر در سالنهای سینما بوده است. در سال گذشته و در همین بازه زمانی سینما یک بیلیون و ۸۲۹میلیارد و ۵۳۲میلیون تومان فروخت. این میزان فروش حاصل حضور ۳۲میلیون و ۶۲۳ هزار و ۵۵ نفر در سالنهای سینما بود. با این حال به نظر میرسد بحران مخاطب سینما را در آیندهای نزدیک با بحران جدی روبهرو کند.
محمد قنبری، مدیر پردیس سینمایی مگامال، با توجه به شرایط اجتماعی جامعه در گفتوگو با ایسنا میگوید: «هزینه رفتن به سینما تنها بلیت نیست؛ هزینههای جانبی مانند خوراکیها نیز در تصمیم خانوادهها تاثیرگذار است. هرچند قیمت بلیت نسبت به سایر هزینههای زندگی چندان بالا نیست، اما در مجموع فشار اقتصادی باعث کاهش استقبال شده است.» قنبری هشدار داد در صورت تداوم این وضعیت، برخی سالنها ممکن است ناچار به تعطیلی موقت یا تعدیل نیرو شوند، چون هزینههای جاری سینماها از جمله اجاره، شارژ مجتمع، مالیات، آب و برق بالاست و فروش نامنظم در روزهای میانی هفته میتواند تراز مالی مجموعهها را با مشکل مواجه کند. او گفته تنها راه عبور از بحران، تولید فیلمهای باکیفیت با کارگردانان و بازیگران شاخص است و اگر آثار جذاب و متفاوت ساخته شود، مخاطب حتی در شرایط سخت اقتصادی نیز برای تماشای فیلم خوب به سینما بازخواهد گشت.
حمید اسحاقی، مدیر پخش «مهرگان فیلم»، نیز از ریزش بیش از ۵۰ تا ۶۰ درصدی مخاطبان سینما خبر داده و گفته این کاهش مخاطب در سالهای اخیر روندی مستمر و نموداری نزولی داشته است. او در مصاحبه با ایسنا گفته است: «مردم در وضعیت فعلی انگیزه و حالوهوای لازم برای حضور در سینما را ندارند. بسیاری ترجیح میدهند اوقات فراغت خود را در خانه بگذرانند و همین موضوع به افت محسوس فروش فیلمها منجر شده است.» اسحاقی با انتقاد از وضعیت کمدیهای روی پرده گفته است که مخاطبان از تکرار بازیگران و فرمولهای مشابه خسته شدهاند، چون بسیاری از فیلمهای کمدی فاقد قصه منسجم و جذابیتهای تازه هستند و همین موضوع باعث کاهش استقبال شده است.
مدیر پخش «مهرگان فیلم» درباره وضعیت فروش یکی از آثار تحت پخش این مجموعه گفته است: «با وجود ثبت فروش حدود ۱۴۰میلیاردتومانی، این فیلم هنوز به سوددهی نرسیده است؛ چراکه پس از کسر سهم سالندار، مالیات، هزینههای تبلیغات و سایر کسورات، تنها حدود یکسوم رقم فروش به سرمایهگذار بازمیگردد.» اسحاقی با بیان اینکه افزایش قیمت بلیت میتواند به اقتصاد سینما کمک کند، توضیح داد: «در شرایطی که قیمت بسیاری از کالاها و خدمات افزایش یافته، بهای بلیت سینما همچنان پایین است و تناسبی با هزینههای تولید ندارد.» او همچنین معتقد است مخاطبان نباید از فیلمهای ضعیف حمایت کنند، زیرا این مساله به تداوم تولید آثار کمکیفیت منجر میشود.
مهدی کرمپور، کارگردان و دبیر شورای صنفی نمایش، هم دیروز گفته که سینما درماههای اخیر با مشکلات زیادی روبهرو شده و به همین دلیل در تدارک برنامههایی هستند که بتوانند به گیشه رونق ببخشند. او گفته در این ماهها فشارهای اقتصادی در نهایت منجر به حوادث دیماه شد و همه عرصههای اقتصادی در حوزههای مختلف به نحوی با افت مواجه شدند و این در حالی است که سینما، تئاتر و دیگر حوزههای فرهنگی و هنری خیلی زودتر از سبد خانوارها حذف شده بودند. او از اجرای طرحهایی حرف زد که قرار است از اسفندماه عملی شوند. به گفته کرمپور یکی از این طرحها بلیت شناور است که با اکران جدید شروع میشود. او گفته است: «قیمتها در طول روز و بر اساس سانسها تغییر خواهند کرد و در واقع قیمت بلیتها در ساعتهای صبح، شب و روزهای تعطیل و آخر هفته متفاوت خواهند بود. به این ترتیب یک استانداردسازی مطابق دنیا صورت میگیرد که به تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هم رسیده ولی هنوز بازه قیمتی و سقف و کف آن نهایی نشده است.»
او در پاسخ به اینکه آیا بلیت سینما با افزایش قیمت مواجه خواهد شد گفته است: «قیمت فعلی بلیت سینما حتی نسبت به قیمت بلیت تئاتر و موسیقی هم یک شوخی است، اما این وعده را میدهیم که مردم بتوانند با قیمت سابق هم در طول هفته امکان تماشای فیلمها را داشته باشند و افزایش قیمت احتمالا در روزهای آخر هفته اجرا شود.» کرمپور درباره یکی دیگر از مصوبات شورا که با اکران جدید اجرایی میشود توضیح داد: «سالهاست موضوع تقسیم سهم تهیهکنندگان و سینماداران از فروش محل بحث است و با همراهی اصناف، شورای صنفی و وزارت ارشاد و فراهم شدن زیرساخت توسط موسسه سینماشهر توافق شده که از اکران بعدی طرح تقسیم درآمد سینما از مبدا اجرایی شود تا تهیهکننده و سینمادار از همان لحظه خرید بلیت توسط تماشاگر بتوانند درآمد خود را تقسیم کنند.» دبیر شورای صنفی نمایش با بیان اینکه این طرحها پیشترعملی نشده بودند و حالا قرار است به اجرا برسند گفته است: «علاوه بر اینها طرح سینما کارت را برای افراد سالمند، دانشجو و فرهنگی در نظر داریم. امیدواریم از سال آینده بتوانیم آن را به اجرا برسانیم که البته این کار نیازمند هماهنگی با برخی نهادها و وزارتخانههاست.»
