مدافعان دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، تا حدی درست میگویند.
به گزارش گروه ترجمه رکنا، به نقل از سی ان ان، سرنگونی رئیسجمهور ونزوئلا، نیکلاس مادورو، توسط ایالات متحده، نسخهای دقیق از تغییر رژیم ویرانگری نیست که دولت و جامعه مدنی عراق را از هم پاشید.
راهبرد در حال شکلگیری کاخ سفید بیشتر به قطع رأس رژیم شباهت دارد که اکنون به فشار و اجبار بر زیردستان باقیمانده مادورو تبدیل شده است. دولت آمریکا خواستار تمکین به رؤیای ترامپ برای نیمکره غربی مطیع و «ماگامحور» است.
کانون این تلاشها، دلسی رودریگز، معاون رئیسجمهور ونزوئلاست که پس از عملیات چشمگیر نیروهای ویژه آمریکا ــ که مادورو را از تختخوابش ربود و به نیویورک منتقل کرد تا روز دوشنبه در دادگاه حاضر شود ــ بهعنوان رهبر موقت در کاراکاس قدرت را در دست دارد.
ترامپ شامگاه یکشنبه اعلام کرد که آمریکا از طریق فشار بر رودریگز، اکنون ونزوئلا را اداره میکند. او به خبرنگاران گفت: «از من نپرسید چه کسی در رأس است، چون پاسخی میدهم که بسیار بحثبرانگیز خواهد بود. یعنی ما در رأس هستیم. ما کنترل را در دست داریم.»
این صحنه که رئیسجمهور آمریکا مدعی «در اختیار داشتن کنترل» یک کشور مستقل در حدود هزار مایلی خاک اصلی ایالات متحده میشود ــ حتی اگر این ادعا کاملاً درست نباشد ــ نشان میدهد ترامپ تا چه اندازه موضع این کشور را در برابر جهان سختتر کرده و جاهطلبی او برای اعمال قدرت گسترده را آشکار میسازد. ترامپ ظاهراً با عملیات ونزوئلا جسورتر شده و یکشنبه به خبرنگاران گفت کلمبیا «بسیار بیمار» است و «مکزیک باید سر و سامان بدهد».
همکاری با بقایای رژیم مادورو به خون و هزینه کمتری برای آمریکا نسبت به تلاشهای شکستخورده دولتسازی پس از جنگهای پس از ۱۱ سپتامبر نیاز دارد. اما این مسیر نیز پیچیدگیهای خاص خود را دارد و با توجه به فضای سیاسی بیثبات، شانس موفقیت آن نامعلوم است. این رویکرد همچنین میتواند پیامدی غیرمنتظره و فوری داشته باشد: چرخش آمریکا بهدور از جنبش دموکراسیخواه ونزوئلا.
تلاشهای شتابزده در واشنگتن برای ترسیم مسیری عملی در ونزوئلا، همزمان با افزایش خشم دموکراتها از اقدام ترامپ بدون کسب مجوز کنگره برای عملیاتی که بهنظر میرسید اقدامی جنگی باشد، شدت گرفت. نشانههای اولیه حاکی از آن است که جمهوریخواهان همچنان قاطعانه پشت سر رئیسجمهوری ایستادهاند که بهندرت او را به چالش کشیدهاند. با این حال، زمان لازم است تا مشخص شود آیا این ماجراجویی جدید سیاست خارجی شکافهایی در جنبش ماگای ترامپ ایجاد خواهد کرد یا نه.
دولت ترامپ اکنون با پیامدهای پیچیده دستور جنجالی رئیس خود برای یک یورش جسورانه نظامی دستوپنجه نرم میکند. این دولت در تلاش است تعادلی ظریف برای تثبیت منبعی پایدار از قدرت در کاراکاس برقرار کند و همزمان از پاکسازی گسترده مقامات ارشد ــ که میتواند به فروپاشی دولت و بروز ناآرامی داخلی منجر شود ــ پرهیز کند؛ وضعیتی که میتواند آخرین پیروزی ترامپ را در سال انتخابات میاندورهای آمریکا به فاجعهای سیاسی بدل سازد.
ترامپ روز شنبه با اعلام اینکه آمریکا ونزوئلا را پیش از یک انتقال سیاسی «اداره خواهد کرد»، موجی از واکنشها را برانگیخت. او همچنین با تمرکز بر دستیابی آمریکا به بخشی از ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا، نگرانیها درباره امپریالیسم قرن بیستویکمی را تشدید کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز یکشنبه در برنامههای خبری ظاهر شد تا مقایسهها با عراق را ــ آنچه تحلیلگران «ساعت دلقکها» میخواند ــ رد کند.
او گفت آمریکا «قرنطینه» و تحریم نفتی خود را حفظ خواهد کرد تا رهبران باقیمانده ونزوئلا را وادار به اطاعت از دستورات ترامپ کند. نمایش تازه قدرت ارتش آمریکا نیز قرار است ذهنها را در پایتخت ونزوئلا متمرکز کند.
روبیو در برنامه «فیس د نیشن» شبکه سیبیاس گفت: «ما میخواهیم قاچاق مواد مخدر متوقف شود. نمیخواهیم اعضای باندهای تبهکار بیشتری به سمت ما بیایند. نمیخواهیم شاهد حضور ایران و البته کوبا مانند گذشته باشیم.»
او افزود: «میخواهیم صنعت نفت آن کشور به نفع دزدان دریایی و دشمنان آمریکا نباشد، بلکه به نفع مردم باشد. ما اصرار داریم این اتفاق بیفتد.»
تام کاتن، سناتور جمهوریخواه و متحد کلیدی ترامپ، در برنامه «وضعیت اتحادیه» شبکه سیانان، جوهره این راهبرد را خلاصه کرد. او به دانا بش گفت: «وقتی رئیسجمهور گفت ایالات متحده ونزوئلا را اداره خواهد کرد، یعنی رهبران جدید ونزوئلا باید خواستههای ما را برآورده کنند.»
بهطور خلاصه، برنامه ترامپ برای ونزوئلا این است که رئیسجمهور موقت این کشور را وادار کند به ابزاری برای اعمال قدرت او در داخل کشور خودش تبدیل شود. همانگونه که پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، روز شنبه به سیبیاس نیوز گفت: «رئیسجمهور ترامپ شرایط را تعیین میکند… او رهبری آمریکا را نشان داده و خواهد توانست مسیر بعدی را دیکته کند.»
عملیات جسورانه نیروهای ویژه که مادورو و همسرش را دستگیر کرد، در نگاه اولیه یکی از موفقترین تلاشهای سیا و ارتش آمریکا برای شکلدهی به ژئوپلیتیک «حیاط خلوت» این کشور بهنظر میرسد؛ دغدغهای که بیش از ۲۰۰ سال ذهن رؤسای جمهور آمریکا را به خود مشغول کرده است.
اگر ترامپ پس از سالها غفلت واشنگتن از آمریکای لاتین موفق شود، ممکن است دشمنی را به دولتی مطیع تبدیل کند و تلاش خود برای تبدیل نیمکره غربی به منطقهای از قدرتهای همسو با آمریکا را پیش ببرد. او میتواند با به جریان انداختن درآمدهای نفتی، از شدت بحران اقتصادی ونزوئلا بکاهد، کارتلهای مواد مخدر را مختل کند و نفوذ روسیه و چین را که تهدیدی برای امنیت ملی آمریکا تلقی میشود، کاهش دهد.
واشنگتن به شریکی در کاراکاس نیاز دارد تا توافقهایی را اجرا کند که مادورو از آنها سر باز میزد. روبیو به سیبیاس گفت: «ما واقعاً نمیتوانستیم با او کار کنیم. او هیچگاه به هیچیک از توافقهایی که میکرد پایبند نبود.»
این فرض که رودریگز یا یکی دیگر از بازماندگان رژیم با آمریکا همکاری خواهد کرد، در تئوری قابل قبول است. ناظران بیرونی از گفتوگوها و تلاشهای پشتپرده دیپلماتها و نهادهای اطلاعاتی آمریکا با چهرههای رژیم بیاطلاعاند. منابعی به سیانان گفتهاند که رودریگز بهعنوان فردی با ظرفیت ایجاد ثباتی بیش از مادورو شناسایی شده بود.
با این حال، معاون رئیسجمهور بهصورت علنی نسبت به برکناری مادورو موضعی تند اتخاذ کرده و دیگر چهرههای کلیدی نیز وفاداری خود به رژیم را اعلام کردهاند. رودریگز ممکن است برای حفظ امنیت خود در ونزوئلا ناچار باشد از هرگونه نمایش علنی خیانت پرهیز کند. اما پس از آنکه ترامپ روز شنبه او را «همکار» توصیف کرد، روز یکشنبه تهدیدی تیره و مبهم مطرح کرد: «اگر کار درست را انجام ندهد، بهای بسیار سنگینی خواهد پرداخت؛ احتمالاً سنگینتر از مادورو.»
شامگاه یکشنبه، رودریگز بیانیهای آشتیجویانهتر صادر و پیشنهاد «دستورکار همکاری» با آمریکا را مطرح کرد.
ترامپ و چند عضو کلیدی دولتش هشدار دادهاند که اگر مقامات ونزوئلایی همراهی نکنند، ممکن است با حملهای بزرگتر از سوی آمریکا روبهرو شوند. اما این تهدیدها پرسشی اساسی را مطرح میکند: آیا واشنگتن واقعاً میتواند با تکیه بر ناوگان دریایی مستقر در آبهای آزاد، عملیات نیروهای ویژه، فعالیتهای اطلاعاتی یا تهدید حملات هوایی، رهبران ونزوئلا را وادار به تبعیت کند؟
ایوو دالدر، سفیر پیشین آمریکا در ناتو، روز یکشنبه به سیانان گفت که بدون اختصاص منابع لازم برای اداره واقعی کشور، دولت ترامپ نمیتواند ونزوئلا را «اداره» کند.
او گفت: «این گسست میان ابزارهایی که به کار گرفتهایم و اهدافی که تعیین کردهایم، در نهایت گریبان ما را خواهد گرفت.»
این وضعیت از هماکنون شبیه یکی از تلههای تکرارشونده سیاست خارجی مدرن آمریکا بهنظر میرسد: طراحی برنامههایی که در واشنگتن منطقی جلوه میکنند اما در مواجهه با واقعیت یک کشور خارجی از هم میپاشند.
رودریگز ممکن است در نگاه مقامات آمریکایی نیرویی تثبیتکننده باشد. او بهعنوان دیپلمات سابق، ارتباطات خوبی در خارج و در صنعت نفت دارد.
اما او مدتهاست یکی از چهرههای اصلی رژیم مادورو و پیش از او هوگو چاوز بوده است. هیچ نشانهای وجود ندارد که از ایدئولوژی چپ افراطی انقلاب فاصله گرفته باشد. خود رودریگز نیز ممکن است در فضای پرتنش و پررقابت درون ساختار قدرت کاراکاس، فضای مانور محدودی برای همکاری با آمریکا داشته باشد.
دنیل لانسبرگ-رودریگز، مشاور ریسک ژئوپلیتیک، روز یکشنبه به بوریس سانچز از سیانان گفت: «او حمایت میان بازیگران مسلح مختلف را ندارد. او باید میان حفظ افرادی که در آنجا ارتباطات خوبی دارند و دستوراتی که ظاهراً از واشنگتن دریافت میکند، تعادل برقرار کند.»
اهمیت فزاینده رئیسجمهور موقت برای دولت آمریکا به این معناست که او ممکن است به سکویی شکننده برای تمام قمار ترامپ در ونزوئلا تبدیل شود.
کریس مورفی، سناتور دموکرات، در برنامه «وضعیت اتحادیه» گفت: «دلسی رودریگز شخصیتی بسیار قدرتمند است که شخصاً توسط مادورو انتخاب شده است.»
او افزود: «واقعاً هیچ توضیحی وجود ندارد که چگونه منافع آمریکا با دولتی به ریاست رودریگز که ظاهراً قصد ادامه سیاستهای نیکلاس مادورو را دارد، تغییر میکند.»
حتی کاتن نیز منتظر خواهد ماند. او به سیانان گفت: «من فکر نمیکنم بتوانیم به دلسی رودریگز اعتماد کنیم که دوست آمریکا باشد، مگر اینکه خلافش را ثابت کند.»
شاید شوکآورترین لحظه کنفرانس خبری شنبه ترامپ در مارالاگو، کنار گذاشتن ماریا کورینا ماچادو بود. این برنده جایزه نوبل صلح به طراحی کارزار نامزد اپوزیسیون، ادموندو گونزالس، نسبت داده میشود؛ کسی که بهعنوان پیروز انتخابات سال گذشته شناخته میشود، نتیجهای که مادورو از پذیرش آن خودداری کرد.
دولت آمریکا همواره گفته است گونزالس رئیسجمهور قانونی ونزوئلاست. بسیاری تصور میکردند هرگونه برکناری مادورو توسط آمریکا بهسرعت به روی کار آمدن گونزالس منجر خواهد شد.
اما ترامپ گفت ماچادو «در داخل کشور حمایت یا احترام ندارد. او زن بسیار خوبی است، اما احترام ندارد.»
چرخش دولت آمریکا از جنبش دموکراتیک و تعامل با بقایای رژیم، ضربهای سنگین به ونزوئلاییهایی است که امیدوار بودند رنج سیاسی طولانی آنها پایان یابد.
روبیو که مدتها از ماچادو و جنبشهای دموکراتیک در آمریکای لاتین حمایت کرده، تلاش کرد میان واقعگرایی سیاسی و این چرخش تعادل برقرار کند. او به سیبیاس گفت: «باید کمی واقعبین بود.»
او افزود: «این رژیم ۱۵ یا ۱۶ سال در قدرت بوده و حالا همه میپرسند چرا ۲۴ ساعت بعد از دستگیری نیکلاس مادورو، انتخابات برای فردا برنامهریزی نشده است. این absurd است.»
روبیو گفت «این چیزها زمان میبرد» و در حالی که امیدوار است ونزوئلا به دموکراسی گذار کند، منافع ملی آمریکا در اولویت فوری قرار دارد.
این عملگرایی دولت ترامپ خشم کنگره را برانگیخته است.
جیم هایمز، نماینده دموکرات و عضو ارشد کمیته اطلاعات مجلس نمایندگان، در برنامه «وضعیت اتحادیه» گفت: «خدای من، ما ایالات متحده آمریکا هستیم، درست است؟»
او افزود: «ما اهمیت میدادیم ــ یا دستکم قبلاً میدادیم ــ به هنجارهای دموکراتیک. به این ایده که مردم باید نقشی در تعیین حاکمان خود داشته باشند.»
ترامپ آشکارا بهدنبال نفت ونزوئلاست و میخواهد بر نیمکره غربی سلطه یابد. اما با نزدیک شدن به بقایای رژیم مادورو، آمریکا خطر همدستی با سرکوبی را به جان میخرد که سالها آن را محکوم کرده است.
