رمزگشایی از پیام تازه ترامپ درباره ایران و آینده؛ رئیس جمهور آمریکا وعده کدام جشن را داد؟
رویداد۲۴| واشنگتن دوباره صحنه یک سخنرانی پرحرارت از سوی دونالد ترامپ بود؛ رئیسجمهوری که اینبار نه فقط از اقتصاد و مرزها گفت، بلکه با یک جمله مبهم، فضای سیاسی و رسانهای آمریکا را به تکاپو انداخت؛ «کمتر از پنج ماه دیگر، آمریکا یک دستاورد بزرگ را جشن خواهد گرفت.» جملهای کوتاه، اما بهاندازه کافی مبهم که به تیتر اول رسانهها تبدیل شود.
ترامپ در این سخنرانی فضای کلی را بر محور «عصر طلایی آمریکا» تنظیم کرد؛ روایتی که در آن تورم مهار شده، مرزها امنتر شدهاند و آمریکا دوباره در حال «برنده شدن» است.
اما آن بخش از سخنرانی که گفت «کمتر از پنج ماه دیگر جشن میگیریم»، به گفته تحلیلگران اشارهای بود به ۲۵۰مین سالگرد استقلال آمریکا؛ رویدادی که در چهارم ژوئیه ۲۰۲۶ برگزار میشود و کاخ سفید از مدتها قبل آن را بهعنوان یک نقطه عطف تاریخی برجسته کرده است.
ترامپ تلاش کرد این سالگرد را نه صرفاً یک مناسبت تاریخی، بلکه نماد «بازسازی قدرت ملی» معرفی کند؛ گویی آمریکا پس از یک دوره افول، حالا آماده جشن بازگشت است. اما آیا ماجرا فقط همین است؟
ایران؛ غایب حاضر در سخنرانی
اگرچه در متن رسمی سخنرانی تمرکز اصلی بر اقتصاد و امنیت داخلی بود، اما سایه ایران بر فضای تحلیلها سنگینی میکرد.
ترامپ پیشتر در مواضع رسانهای خود تأکید کرده بود که ایران «بیش از آمریکا خواهان توافق است» و هشدار داده بود اگر توافقی حاصل نشود، «روز بدی در انتظار تهران خواهد بود». همین پیشزمینه باعث شد برخی تحلیلگران، جمله «دستاورد بزرگ» را در چارچوب سیاست خارجی نیز تفسیر کنند.
آیا ترامپ به توافقی احتمالی اشاره دارد؟ یا به تشدید فشارها و تحمیل یک عقبنشینی دیپلماتیک بر تهران؟ یا صرفاً به موفقیتی اقتصادی در داخل آمریکا؟
پاسخ قطعی وجود ندارد، اما تجربه سیاسی ترامپ نشان داده که او عمداً از ابهام بهعنوان ابزار استفاده میکند؛ هم برای مدیریت بازارهای داخلی، هم برای ارسال پیامهای چندلایه به رقبای خارجی.
دونالد ترامپ در سخنرانی سالانه خود درباره ایران گفت: «پس از عملیات چکش نیمهشب به آنها هشدار داده شد که سلاح هستهای نسازند، اما آنها بهدنبال شروع دوباره برنامه هستهای خود هستند. همین لحظه، آنها درحال دنبال کردن اهداف شوم خود هستند. ما در حال مذاکره با آنها هستیم. ایرانیان به دنبال توافق هستند، اما ما هنوز اظهاراتی مبنی بر تصمیم ایرانیان برای عدم دنبال کردن ساخت سلاح هستهای نشنیدهایم.»
رسانهها چه گفتند؟
رسانههای محافظهکار آمریکایی این بخش از سخنرانی را «تزریق امید ملی» توصیف کردند و آن را نشانه اعتمادبهنفس دولت دانستند.
در مقابل، رسانههای منتقد، جمله ترامپ را بیش از آنکه گزارش یک موفقیت باشد، «پیشخور کردن یک پیروزی هنوز محققنشده» تحلیل کردند؛ بهویژه در شرایطی که رقابتهای انتخاباتی در پیش است و ترامپ نیاز دارد افکار عمومی را در موقعیت انتظار یک خبر خوب نگه دارد.
برخی تحلیلگران نیز معتقدند اشاره به جشن پنجماهه، یک پیام سیاسی دوگانه دارد؛ در داخل، وعده شکوه و ثبات و در خارج، پیام اینکه آمریکا در حال تثبیت موقعیت برتر خود است. چه در پروندههایی مانند چین، چه در موضوعاتی مانند ایران.
چرا این جمله مهم است؟
ترامپ سیاستمداری است که معمولاً مستقیم و بیپرده سخن میگوید. وقتی او بهجای اعلام صریح یک موفقیت، از «جشن آینده» سخن میگوید، یعنی یا هنوز در حال چانهزنی است، یا میخواهد فضای روانی را پیشاپیش شکل دهد.
در پرونده ایران، چنین عبارتی میتواند دو معنا داشته باشد. نخست اینکه توافقی در راه است که دولت آمریکا آن را یک پیروزی بزرگ معرفی خواهد کرد. دوم اینکه فشارهای حداکثری نتیجه داده و واشینگتن آماده اعلام دستاوردی راهبردی است. به هر حال، ابهام بخشی از استراتژی است.
وعده عجیب ترامپ
سخنرانی اخیر ترامپ بیش از آنکه حاوی اعلامیهای قاطع درباره ایران باشد، حامل یک پیام روانی بود: آمریکا در حال رسیدن به یک نقطه عطف است.
او با پیوند زدن «دستاورد بزرگ» به یک موعد مشخص (کمتر از پنج ماه دیگر)، عملاً افکار عمومی را در وضعیت انتظار قرار داد؛ انتظاری که هم میتواند سرمایه سیاسی تولید کند و هم در صورت برآورده نشدن، هزینهساز باشد.
در مورد ایران، فعلاً خبری از اعلام رسمی تغییر سیاست نبود. اما در سیاست خارجی ترامپ، سکوت همیشه بهمعنای بیتحرکی نیست.
پنج ماه آینده مشخص خواهد کرد که آن «جشن بزرگ» صرفاً یک سالگرد تاریخی است یا نتیجه یک معامله بزرگ پشت درهای بسته.
