انعطاف ایران و آمریکا در مسیر توافق هسته‌ای؟ ادعا و هشدار وزیر خارجه ترکیه درباره وقوع جنگ

هاکان فیدان در مصاحبه با روزنامه انگلیسی فایننشال‌تایمز تصریح کرد که نشانه‌هایی از آمادگی ایران و آمریکا برای انعطاف در مسیر دستیابی به توافق هسته‌ای دیده می‌شود، اما هشدار داد افزودن موضوع برنامه موشک‌های بالستیک ایران به مذاکرات، «چیزی جز جنگی دیگر» به همراه نخواهد داشت.

وی ادامه داد که واشنگتن از آمادگی برای انعطاف در یکی از اصلی‌ترین شروط خود خبر داده است؛ شرطی که بر اساس آن ایران باید به‌طور کامل غنی‌سازی اورانیوم را متوقف کند. این مطالبه همواره از موانع جدی توافق بوده، زیرا تهران به عنوان عضو پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) غنی‌سازی را حق خود می‌داند.

فیدان همچنین اظهار کرد که به باور او تهران «واقعاً خواهان دستیابی به یک توافق واقعی» است و می‌تواند محدودیت‌هایی بر سطح غنی‌سازی و اجرای یک نظام بازرسی سخت‌گیرانه را بپذیرد؛ مشابه آنچه در توافق سال ۲۰۱۵ با آمریکا و دیگر قدرت‌های جهانی پذیرفته بود.

او گفت: «مثبت است که آمریکایی‌ها ظاهراً آماده‌اند غنی‌سازی ایران را در چارچوبی مشخص بپذیرند.» 

به گفته وزیر خارجه ترکیه، ایران به این نتیجه رسیده که باید با آمریکا به توافق برسد و در مقابل، واشنگتن نیز متوجه شده تهران خطوط قرمزی دارد که نمی‌توان آنها را با فشار نادیده گرفت.

هشدار درباره ورود به بحث موشکی ایران

فیدان هشدار داد اگر آمریکا بخواهد همه مسائل از جمله برنامه موشکی ایران و حمایت تهران از گروه‌های مقاومت منطقه را به‌طور هم‌زمان وارد مذاکرات کند، حتی پیشرفت در پرونده هسته‌ای نیز متوقف خواهد شد و «نتیجه می‌تواند جنگی دیگر در منطقه باشد.»

هفته گذشته نمایندگان آمریکا از جمله استیو ویتکاف و جرد کوشنر در مسقط با عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، به‌طور غیرمستقیم گفت‌و‌گو کردند. این نخستین تماس‌ها پس از آن بود که آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه خردادماه گذشته، به تجاوز رژیم صهیونیستی علیه تأسیسات هسته‌ای ایران پیوست. 

دو طرف این مذاکرات را «گامی مثبت» توصیف کردند و از احتمال برگزاری دور جدیدی از گفت‌و‌گو‌ها خبر دادند، هرچند دیپلمات‌ها مسیر دستیابی به توافق را دشوار می‌دانند.

مذاکرات ابتدا قرار بود در استانبول و با حضور ناظران منطقه‌ای برگزار شود، اما ایران ترجیح داد نشست در عمان و صرفاً با تمرکز بر موضوع هسته‌ای انجام شود.

بر اساس گزارش فایننشال‌تایمز، در حالی که دولت ترامپ پیش‌تر خواهان محدودیت برنامه موشکی ایران و پایان حمایت از گروه‌های مقاومت منطقه همچون حزب‌الله لبنان و انصارالله یمن شده بود، رئیس‌جمهور آمریکا پس از مذاکرات اخیر اعلام کرد توافقی که تنها برنامه هسته‌ای را در بر بگیرد نیز می‌تواند «قابل قبول» باشد.

ترامپ پس از دیدار با بنیامین نتانیاهو در کاخ سفید تأکید کرد مذاکرات با ایران باید ادامه یابد تا مشخص شود آیا توافقی حاصل می‌شود یا نه. 

او بار دیگر زبان تهدید خود را در ژیش گرفت و هشدار داد در غیر این صورت «باید دید نتیجه چه خواهد بود.»

فیدان گفت ترکیه و برخی کشور‌های منطقه در حال بررسی «ایده‌های خلاقانه» برای رسیدگی به موضوع موشکی ایران و نگرانی‌های امنیتی هستند و می‌توانند نقشی سازنده ایفا کنند.

به گفته او، اگرچه آمریکا عمیقاً نگران قابلیت هسته‌ای ایران است، اما موضوع موشک‌ها و نیرو‌های مقاومت منطقه، بیش از آنکه بعد جهانی داشته باشد، امنیت منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

او همچنین ابراز نگرانی کرد که نتانیاهو در دیدار با ترامپ تلاش کند بر رویکرد واشنگتن اثر بگذارد. 

به گفته فیدان، برای اسرائیل حفظ برتری نظامی در منطقه اولویت اصلی است و وجود موشک‌های ایرانی این هدف را پیچیده می‌کند.

رژیم صهیونیستی طی ماه‌های اخیر به‌طور فزاینده‌ای بر لزوم گنجاندن برنامه موشکی ایران در هرگونه توافق تأکید کرده، در حالی که تهران اعلام کرده این موضوع قابل مذاکره نیست.

به گفته وزیر خارجه ترکیه، هر توافق جدید باید با اقداماتی همراه باشد که اعتماد کشور‌های منطقه را نیز جلب کند. 

وی البته مدعی شد شکاف قابل توجهی در اعتماد میان ایران و همسایگانش وجود دارد و پر کردن این فاصله ضروری است.

فیدان همچنین گفت تهران می‌داند بخشی از مشکلات اقتصادی مردم ایران نتیجه تحریم‌ها است و از این رو مسئله تحریم‌ها باید حل‌وفصل شود.

در عین حال، او در بخش پایانی مصاحبه خود تصریح کرد که حتی در صورت حمله آمریکا، فروپاشی نظام سیاسی ایران بعید است. 

به گفته فیدان، ممکن است برخی نهاد‌ها و اهداف حکومتی آسیب جدی ببینند، اما «نظام به عنوان یک موجودیت سیاسی به کار خود ادامه خواهد داد.»