به گزارش همشهری آنلاین، نفیسه سادات موسوی، پژوهشگر: تحلیلها و ارزیابیهای کارشناسان نظامی و مراکز مطالعاتی غربی نشان میدهند که ایران با وجود تحریمهای شدید اقتصادی و نظامی، توانسته است راهبرد بازدارندگی مؤثری را به کار گیرد. در مقابل، آمریکا بهرغم برخورداری از توان نظامی بالای خود، با محدودیتهای عملیاتی جدی در منطقه روبهرو است که اجرای یک جنگ بلندمدت با ایران را با چالشهای عمدهای مواجه میکند .
توان نظامی ایران: توازن قدرت در خاورمیانه
بر اساس تحلیلهای مراکز مطالعاتی، توان نظامی ایران در منطقه غرب آسیا بهویژه در سالهای اخیر، به یکی از عوامل تعیینکننده در شکلدهی به ثبات و امنیت این منطقه تبدیل شده است. ایران بهواسطهی داشتن یکی از بزرگترین نیروهای مسلح در منطقه و با تکیه بر جنگ نامتقارن، توانسته است بازدارندگی مؤثری در برابر تهدیدات نظامی ایجاد کند. از جمله ارکان این بازدارندگی، توان موشکی گسترده و پهپادی است که بهویژه در تقابل با نیروهای دریایی آمریکا در تنگه هرمز نقش کلیدی دارد .
یکی از مهمترین عوامل موفقیت ایران در ایجاد چنین بازدارندگی، استفاده از استراتژی جنگ نامتقارن است که بهجای تمرکز بر برتری نظامی کلاسیک، به استفاده از موشکهای بالستیک، پهپادها و کنترل نقاط ژئوپلیتیکی حساس نظیر تنگه هرمز و بابالمندب اتکا دارد. این استراتژی بهویژه در شرایطی که جنگ مستقیم با قدرتهای بزرگ مانند آمریکا بهصرفه نیست، کارایی دارد. علاوه بر این، ایران بهواسطهی تأسیسات زیرزمینی و مقاوم در برابر حملات هوایی، توانسته است تأسیسات هستهای و نظامی خود را بهگونهای پنهان کند که هرگونه حمله نظامی به سختی قادر به رسیدن به آنها باشد .
محدودیتهای نظامی آمریکا: چالشهای استراتژیک در غرب آسیا
در مقابل، توان نظامی آمریکا با چالشهای جدی در منطقه روبهرو است. تحلیلگران نظامی میگویند که حضور نظامی آمریکا در غرب آسیا، اگرچه از لحاظ نمادین و بازدارندگی اهمیت زیادی دارد، اما از منظر عملیاتی برای مدیریت یک جنگ فرسایشی با کشوری مانند ایران محدود است. نیروهای نظامی آمریکا که بیشتر متکی بر قدرت دریایی و هوایی هستند، برای اجرای یک جنگ بلندمدت با ایران با مشکلات عمدهای مواجه هستند. بهویژه، پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه و مسیرهای تأمین مهمات، در معرض تهدید حملات تلافیجویانه ایران قرار دارند .
یکی از تحلیلگران برجسته نظامی اشاره میکند که استقرار چند ناوشکن و یک زیردریایی در منطقه، برای آغاز یک حمله محدود کافی است، اما برای یک جنگ فرسایشی با ایران که نیاز به پشتیبانی مداوم از پایگاههای دوردست دارد، به هیچ وجه کافی نیست. این مشکلات لجستیکی میتواند مانع از آغاز یک جنگ طولانیمدت میان دو کشور شود .
استراتژی ایران در تنگه هرمز: افزایش هزینهها برای آمریکا
تنگه هرمز، که یکی از مهمترین گلوگاههای انرژی جهان به شمار میرود، بهویژه در محاسبات امنیتی ایران و آمریکا نقش کلیدی ایفا میکند. ایران در سالهای اخیر با تقویت حضور خود در این منطقه، توانسته است هزینه هرگونه اقدام نظامی آمریکا را بهشدت افزایش دهد. بهویژه، استقرار قایقهای تندرو و شناورهای موشکانداز در نزدیکی ناوهای هواپیمابر آمریکا در تنگه هرمز، یکی از راهبردهای بازدارندگی ایران است که توانسته است هرگونه اقدام نظامی را با چالشهای عملیاتی جدی مواجه کند .
علاوه بر این، ایران در صورت تشدید تنشها، تهدید کرده است که میتواند با هدف قرار دادن ناوگان آمریکایی، کشتیرانی جهانی را مختل کند. این تهدیدات بهویژه در زمینه افزایش قیمت نفت و آسیب به اقتصاد جهانی، بهعنوان یک عامل بازدارنده برای آمریکا عمل میکند .
نتیجهگیری: موازنه قدرت در غرب آسیا
مجموع ارزیابیهای ارائهشده از سوی تحلیلگران نشان میدهند که در حال حاضر، توان نظامی ایران و محدودیتهای نظامی آمریکا در منطقه غرب آسیا بهطور مؤثری منجر به شکلگیری یک نوع توازن قدرت شده است. ایران با تکیه بر راهبرد بازدارندگی نامتقارن، توانسته است هزینههای هرگونه اقدام نظامی آمریکا را بهطور قابل توجهی افزایش دهد، در حالی که آمریکا بهرغم قدرت نظامی بالای خود، در شرایط کنونی فاقد توانایی برای ورود به یک جنگ فرسایشی با ایران است .
این وضعیت بهویژه در سالهای آینده میتواند بر معادلات امنیتی و ژئوپلیتیکی در غرب آسیا تأثیرگذار باشد. بازدارندگی مؤثر ایران، نه تنها مانع از وقوع جنگهای مستقیم میشود، بلکه بهعنوان یک عامل تثبیتکننده در شکلدهی به سیاستهای امنیتی کشورهای منطقه عمل میکند. از اینرو، ایران بهعنوان یک قدرت نظامی مؤثر در خاورمیانه، توانسته است جایگاه خود را در معادلات منطقهای تثبیت کند، در حالی که محدودیتهای آمریکا در اعمال قدرت نظامی، چالشهای جدی برای سیاستگذاران واشنگتن به همراه دارد .
