به گزارش مشرق، اندیشکده تهران در تلگرام نوشت:
به نظر میرسد که در معماری امنیتی ایالات متحده برای مهار و تضعیف ایران، ترکمنستان نقشی محوری و حیاتی در حوزه امنیتی و بالاخص متکی بر دو اهرم «حملونقل» و «انرژی» پیدا کرده باشد و برای ایالات متحده، عشقآباد به عنوان حلقه جدید محاصره ایران در تحولات اخیر امنیتی در سطح منطقه مطرح است.
تحرکات پیدا و پنهان امنیتی
علیرغم تداوم تاکیدات بر این رویکرد سنتی «بیطرفی دائم»، جمهوری ترکمنستان متاثر از وقوع جنگ اوکراین و رقابت ژئوپلیتیکی فعالتر شده است. مشارکت در قالب نشست C5+1 و دیدار با رئیسجمهوری آمریکا نمونهای از این تحرکات است. براساس گزارشها، در این نشست اعضا بر همسویی با کریدور زنگهزور موسوم به مسیر شکوفایی و صلح منطقهای ترامپ (TRIPP) و تقویت مسیر ترانسخزر تاکید کردهاند. همچنین، به سفر سرجیو گور، نماینده ویژه دونالد ترامپ در آسیای مرکزی و جنوبی، به عشقآباد در اوج تنشها میان ایران و آمریکا اشاره میشود.
ایالات متحده پیشتر نیز تلاش نموده است تا ترکمنستان را به جرگه کشورهای همکار ناتو در محیط آسیای مرکزی اضافه نماید، هرچند سیاست «بیطرفی دائم» مانع عضویت آن در اتحادهای نظامی است. خبرهایی نیز مبنی بر تردد ناوگان نیروی هوایی ارتش ایالات متحده به ترکمنستان منتشر شد و از دیدار غیررسمی رهبر ملی این کشور با ترامپ در فلوریدا، درست در اوج تنش و احتمال درگیری میان ایران و آمریکا، نیز صحبت شده است. در سمت اسرائیل نیز باید به گشایش سفارت در عشقآباد، در مجاورت مرز ایران، اشاره کرد و اظهارات یکی از همراهان الی کوهن در سفر به ترکمنستان را یادآور شد که برای تکرار سناریوی نفوذ اطلاعاتی آذربایجان در ترکمنستان ابراز امیدواری کرده بود.
اهرم حملونقل
جمهوری ترکمنستان در دو محور سرخس و اینچهبرون، واسطه اتصال جمهوری اسلامی ایران به شبکه ریلی کشورهای آسیای میانه و چین است و هرگونه ممانعت از سیر ریلی توسط ترکمنستان، انتخابهای زمینی ایران را برای دسترسی به چین به عنوان مهمترین شریک بینالمللی خود محدود خواهد کرد.
به بیان دیگر، در غیاب شبکه جایگزین در افغانستان و پاکستان، ترکمنستان گلوگاه ارتباط ریلی میان ایران، آسیای میانه و چین است. در یک سناریوی بدبینانه محاصره و انسداد در مسیرهای دریایی ایران، باز ماندن مسیر عبور ریلی ترکمنستان برای کشور بسیار حیاتی و تاثیرگذار است. متعاقبا، هرگونه انسداد به سبب فشار ایالات متحده و رژیم صهیونیستی از سوی ترکمنستان میتواند حمل خارجی ریلی کشور را در مسیر چین کاملا مختل نماید.
اهرم انرژی
ترکمنستان چهارمین دارنده ذخایر گاز در جهان به شمار میرود و خطوط لوله و مسیرهای انتقال گاز ترکمنستان ظرفیت توسعه و صادرات بسیار بالایی دارند. این کشور در حال حاضر اغلب صادرات گاز خود را از مسیرهای آسیای مرکزی انجام میدهد. با نگاه به حمایت سیاسی و راهبردی ایالات متحده از دو ایده کریدوری «تاپی» و «ترانسخزر» میتوان دریافت که این کشور، از تبدیل ترکمنستان به یک بازیگر مستقل در بازار منطقهای گاز استقبال میکند.
کریدور «تاپی» از مسیر افغانستان و پاکستان و کریدور «ترانسخزر» از مسیر دریای خزر و جمهوری آذربایجان میتوانند بازارهای منطقهای گاز را دگرگون سازند. همچنین، اجرای خط لوله تاپی در دست پیگیری است و حمایت ضمنی ایالات متحده از این کریدور، به عنوان جایگزین خط لوله صلح، از دیرباز مشهود بوده است.
جمعبندی
جانمایی ترکمنستان در اقدامات راهبردی ضدایرانی آمریکا و رژیم صهیونیستی، نباید با همکاری کامل طرف ترکمن یکسان انگاشته شود و تجربه جنگ دوازده روزه نیز نشانی از این همکاری کامل بروز به دست نمیدهد. با این وجود، همکاریهای اقتصادی ترکمنستان با جمهوری اسلامی ایران روند نزولی داشته که در این خصوص مواردی از جمله تمدید کوتاهمدت قرارداد فروش برق، عدم تمایل به قرارداد فروش گاز و توقف طرحهای سوآپ گازی از مسیر ایران قابل ذکر هستند. پیش چشم داشتن تجربه جمهوری آذربایجان در این مسیر میتواند به تصمیمهای سیاسی و دیپلماتیک جمهوری اسلامی ایران در پرونده ترکمنستان کمک نماید.
*بازنشر مطالب شبکههای اجتماعی به منزله تأیید محتوای آن نیست و صرفا جهت آگاهی مخاطبان از فضای این شبکهها منتشر میشود.
