آشنایی با ویلفرد دیتریش، مجری سنگین‌ترین سالتوی تاریخ کشتی؛ جرثقیل شیفراشتات و طلایی المپیک رم

مجری «سالتوی قرن» برابر یکی از سنگین‌وزن‌ترین کشتی‌گیرهای تاریخ، کسی نیز جز ویلفرد دیتریش آلمانی که به جرثقیل شیفراشتات معروف بود. او در دوران ورزشی خود به یک طلا، دو نقره و دو برنز المپیک، یک طلا، دو نقره و دو برنز قهرمانی جهان و یک طلای قهرمانی اروپا رسیده بود. اجرای فن سالتو بر روی کریس تیلور آمریکایی در المپیک 1972 مونیخ، نام این کشتی‌گیر را برای همیشه در اذهان کشتی‌دوستان، ماندگار کرد. او سابقه حضور در کشتی حرفه‌ای و پیروزی برابر غلامرضا تختی، اسطوره کشتی ایران را در کارنامه خود دارد.

طرفداری | ویلفرد دیتریش (Wilfried Dietrich) زاده 14 اکتبر 1933 در شهر شیفراشتات آلمان است. تولد در شهری کشتی‌خیز باعث شد تا ویلفرد نیز به این ورزش علاقه‌مند شده و هنگام کشتی با یک کشتی‌گیر بسیار سنگین‌وزن در 18 سالگی، مورد توجه استعدادیاب‌های این ورزش قرار گیرد. او خیلی زود در مسابقات داخلی کشتی آلمان درخشید و توانست تا خودش را به رده ملی برساند. قهرمانی در دو سبک فرنگی و آزاد آلمان در سال 1955، نقطه شروع درخشش دیتریش در ورزش آلمان بود؛ او این قهرمانی‌ها را تا سال 1972 ادامه داد و به 15 قهرمانی در سبک آزاد و 15 قهرمانی در سبک فرنگی کشتی قهرمانی آلمان رسید. نخستین چالش بین‌المللی دیتریش، حضور در سبک فرنگی مسابقات قهرمانی 1955 جهان در کارلسروهه بود؛ او پس از پیروزی برابر الکساندرو شولی از رومانی و لادیسلاو باکسای از یوگسلاوی، در برابر حمید کاپلان ترک شکست خورد و نتوانست تا با مدال از این آوردگاه خارج شود. رسیدن به نخستین المپیک در 1956 ملبورن در  دسته 87+ کیلوگرم سبک فرنگی کشتی، دستاورد بزرگی برای این کشتی‌گیر اهل شیفراشتات بود.

ویلفرد دیتریش

شروع کار دیتریش در ملبورن با شکست از آناتولی پارفیونوف همراه بود. او در کشتی‌های بعدی خود، یوسین مخمدوف از بلغارستان، برتیل آنتونسون از سوئد، حمیت کاپلان از ترکیه و آدلمو بولگارلی از ایتالیا را شکست داد اما نتوانست تا در رده‌بندی پایانی از پارفیونوف پیشی بگیرد و به همین دلیل، به مدال نقره این آوردگاه، قناعت کرد. سپس نوبت به جام جهانی 1957 استانبول رسید تا میزبان کشتی‌گیری باشد که دیگر به «جرثقیل شیفراشتات» ملقب شده بود. دیتریش در جام جهانی استانبول، تصمیم گرفت تا برای نخستین بار در مسابقات بین‌المللی، حضور در سبک آزاد کشتی را تجربه کند. پیروزی برابر رقبای سرسختی چن شوئیجی کاوانو از ژاپن، غلامرضا تختی از ایران و لوچان سوسنوفسکی از لهستان، در کنار تساوی با حسین مهمدو و حامیت کاپلان از ترکیه، باعث شد تا دیتریش، بار دیگر به مرد نقره‌ای کشتی تبدیل شود. پس از این نقره، سه طلا در مسابقات قهرمانی شهرهای اودینه، ساوونا و اشپیلت به کارنامه دیتریش اضافه شد و او را مهیای حضور در دومین المپیک زندگی‌اش به میزبانی رم کرد. قرار بود تا دیتریش در دسته 87+ کیلوگرم سبک آزاد این دوره از المپیک، وارد تشک شود. دیتریش که در رم، فرم خوبی داشت، تمامی مسابقاتش برابر رقبایی چون ری میشل از استرالیا، مکس ویدمر از سوئیس، یعقوب علی شورورزی از ایران، برتیل آنتونسون از سوئد، پیترو ماراسکالچی از ایتالیا، شاوکوز ژاراکوف از شوروی پیروز شد. پیروزی نهایی برابر رقیب همیشگی یعنی حمیت کاپلان باعث شد تا جرثقیل آلمانی، برای نخستین بار به مدال طلای المپیک دست یابد.

ویلفرد دیتریش

با وجود کسب طلا در سبک آزاد المپیک روم، دیتریش در کشتی فرنگی نتوانست خوش‌رنگ‌ترین مدال را دشت کند و به مدال نقره آن بسنده کرد. پیروزی برابر راگنار اسونسون از سوئد، ایوان بوگدان از شوروی و رادوسلاو کاسابوف از بلغارستان، در کنار شکست از بهومیل کوبات از جمهوری چک باعث شد تا در کنار امتیازات منفی این کشتی‌ها، مدال نقره برای این کشتی‌گیر آلمانی به ثبت برسد. دیتریش در مسابقات قهرمانی 1961 جهان در یوکوهامای ژاپن، بار دیگر سلطه خود در کشتی آزاد را به رخ کشید و توانست با مدال طلای این تورنمنت، دومین طلای دوران کشتی خود را کسب کند. او برای رسیدن به این مهم، رقبایی چون ایسامو اوتسوکا از ژاپن، حسین نوری از ایران و یانوش رزنیاک از شوروی را شکست داد و برابر الکساندر مدود و حمیت کاپلان از ترکیه نیز به تساوی بسنده کرد. او پس از این افتخار، دو طلای دیگر در تورنمنت‌های کلیپان سوئد و بلگراد را تجربه کرد. در ادامه، مسابقات قهرمانی 1962 تولدوی آمریکا با دو مدال برنز برای این کشتی‌گیر آلمانی همراه بود.

ویلفرد دیتریش

رتبه چهارم جام جهانی 1963 صوفیه، رتبه ششم قهرمانی 1963 جهان در هلسینگبورگ و مدال نقره تورنمنت کلیپان سوئد، از تجربیات بعدی دیتریش، پیش از المپیک 1964 توکیو بود. دیتریش از این دوره المپیک تا پایان دوران ورزشی خود در کلاس وزنی 97+ کیلوگرم کشتی گرفت و این مهم با تصمیم فدراسیون جهانی کشتی در قبال کلاس سنگین‌وزن صورت گرفته بود. در سبک فرنگی المپیک توکیو، دیتریش رقبایی چون رادوسلاو کاسابوف از بلغارستان و سونهارو سوگیاما از ژاپن را شکست داد اما شکست برابر ایستوان کوزما از مجارستان و آناتولی روشچین از شوروی باعث شد تا او به مدال برنز سبک فرنگی برسد. در حالی که انتظارات از دیتریش در کشتی آزاد المپیک بسیار بالا بود، او با شکست از لری کریستوف آمریکایی و تساوی برابر حمیت کاپلان ترک، بدون هیچ دستاوردی از توکیو به میهن خود بازگشت. مدال طلای قهرمانی کشتی آزاد 1967 اروپا در استانبول، دیتریش را به مدالی خوش‌رنگ در المپیک 1968 مکزیکوسیتی امیدوار کرد؛ این کشتی‌گیر در مکزیک، مدال برنز سبک آزاد را با پیروزی برابر هری گریس از کانادا، ویسلاو بوخنسکی از لهستان، اولزیسایهان اردنئوچیر از مغولستان و اشتفان اشتینگو از رومانی، در کنار شکست از عثمان دورالیف و الکساندر مدودف، به دست آورد. مدال مهم بعدی دیتریش در قهرمانی 1969 جهان در مار دل پراتا، پس از تساوی برابر روشچین از شوروی به دست آمد. پیش از شروع المپیک 1972 مونیخ، جرثقیل آلمانی در تورنمنت‌های تهران، بخارست و ورشو، سه قهرمانی را به دست آورد تا پس از ناکامی‌های متوالی خود، امیدواری‌هایی را در کشور خودش داشته باشد. کشتی آزاد المپیک مونیخ با پیروزی دیتریش برابر اولدریش ولاشاک از چکسلواکی و ایستوان ماروتی از مجارستان و شکست او از کریس تیلور آمریکایی و الکساندر مدودف از شوروی همراه بود تا او به رتبه پنجم المپیک دست یابد. پس از ناکامی در سبک آزاد، همه امیدواری‌های آلمانی‌ها به جرثقیل کشتی‌شان در سبک فرنگی خلاصه می‌شد.

ویلفرد دیتریش

پس از تعیین قرعه در کشتی فرنگی مونیخ، مشخص شد که رقیب دیتریش در نخستین مرحله این آوردگاه، کریس تیلور آمریکایی است که او را از رسیدن به مدال در کشتی آزاد همین دوره که یک هفته پیش از شروع سبک فرنگی آن برگزار شده بود، محروم کرد. تیلور که بیش از 190 کیلوگرم وزن داشت، رقیب سرسختی برای دیتریش محسوب می‌شد که حداقل 90 کیلوگرم سبک‌تر بود. پیش از شروع مسابقه، دیتریش به دیدار تیلور رفت و او را محکم در آغوش گرفت تا با استفاده از رسومات میزبانی، توانایی‌اش در گرفتن سالتو از رقیب خود را محک بزند. دیتریش با قلاب کردن دستانش روی رقیب سنگین‌وزن خود به بهانه آغوش دوستانه، تقریباً نقشه غیرممکن ذهنش را آماده‌سازی کرد. در دقیقه چهارم مسابقه با این آمریکایی، جرثقیل آلمانی نشان داد که لقبش، واقعاً برازنده او بوده است. دیتریش، همانند آغوش پیش از مسابقه، دستانش را روی رقیب فربه خود حلقه زد و تاریخی‌ترین سالتوی کشتی جهان را روی او پیاده کرد. اجرای فن زیبای کشتی فرنگی و بلند کردن تیلور، کاری نشدنی از این آلمانی بود که حیرت همه تماشاگران را در پی داشت. خود تیلور نیز پس از شکست در این مسابقه، باور نمی‌کرد که موجود زنده‌ای در جهان، توانایی بلند کردن او از تشک را داشته باشد. پس از انتشار عکس‌ها و فیلم‌های این مسابقه تاریخی، فن اجرایی دیتریش به «سالتوی قرن» تعبیر شد. او پس از این شاهکار، رایمو کارلوسن فنلاندی را شکست داد اما از پس ویکتور دولیپسکی رومانیایی برنیامد تا از کسب مدال در این المپیک، باز بماند. با شهرت بیشتر دیتریش، او در سال 1978 و برای دو مبارزه به کشتی حرفه‌ای فراخوانده شد. دو مبارزه برابر آنتونیو اینوکی و یک شکست از این کشتی‌گیر، نتیجه حضور دیتریش در کشتی حرفه‌ای آلمان بود که خیلی به درازا نکشید.

ویلفرد دیتریش

پس از پایان سال 1978 میلادی، دیتریش تصمیم گرفت تا از ورزش قهرمانی خداحافظی کرده و به زندگی در آفریقای جنوبی مشغول شود. او در دوم ژوئن سال 1992، در سن 58 سالگی، دار فانی را وداع گفت. برادر ویلفرد در سال 2008، بقایای او را به شهر زادگاهش یعنی شیفراشتات منتقل کرد تا در کنار موزه‌ و سالن ورزشی که به نامش افتتاح شده بود، خاک شود. نام دیتریش در سال 2008 به تالار مشاهیر ورزشی آلمان اضافه شد.

ویلفرد دیتریش و کریس تیلور در المپیک 1978
«سالتوی قرن» ویلفرد دیتریش بر روی کریس تیلور آمریکایی در المپیک 1972 مونیخ

از سری خاطرات ورزشی

پیشنهادی باخبر