بازگشت کالابرگ یارانهبگیران با فرمول جدید | یارانه نقدی کنار میرود؟
کالابرگ حمایتی شامل یارانهبگیران قبلی و برخی حذفشدهها میشود؛ جزئیات اظهارات سخنگوی دولت درباره کالابرگ را در گزارش فردانیوز بخوانید.
در روزهایی که فشار هزینههای زندگی برای بسیاری از خانوارها سنگینتر شده، خبرهای مربوط به کالابرگ دوباره به یکی از پرتکرارترین موضوعات اقتصادی تبدیل شده است. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت اعلام کرده کالابرگ حمایتی قرار است شامل افرادی شود که پیشتر یارانه دریافت میکردند و حتی «برخی افراد حذفشده» را هم در بر بگیرد. این گفته، یک پیام روشن برای میلیونها خانوار دارد: دولت میخواهد بخشی از حمایتهای معیشتی را از مسیر کالابرگ هدفمندتر کند تا اثر آن مستقیمتر به مردم برسد.
با این حال، مثل بسیاری از سیاستهای حمایتی، سؤال اصلی مردم فقط «اصل طرح» نیست؛ مردم میخواهند بدانند کالابرگ دقیقاً به چه کسانی میرسد، حذفشدهها چه شرایطی دارند، زمان اجرا چه وقتی است، سازوکار دریافت چگونه خواهد بود و چه کالاهایی را پوشش میدهد. در این گزارش، بر اساس اظهارات رسمی سخنگوی دولت، تصویر روشنتری از مسیر پیشرو ارائه میکنیم؛ با یک نکته مهم: جزئیات عملیاتی و جدول زمانبندی نهایی، هنوز از سوی دولت بهصورت کامل منتشر نشده و باید منتظر اعلام رسمی سازوکار اجرایی ماند.
چه کسانی مشمول کالابرگ هستند؟
سخنگوی دولت بهصراحت گفته است کالابرگ حمایتی شامل افرادی میشود که پیشتر یارانه دریافت میکردند. این جمله یعنی «پایه شمول» طرح، همان بانک اطلاعاتی یارانهبگیران فعلی است. در کنار آن، مهاجرانی تأکید کرده که حتی برخی افراد حذفشده نیز میتوانند در پوشش کالابرگ قرار بگیرند.
پس در نگاه کلی، دو گروه اصلی در کانون توجه قرار دارند:
-
یارانهبگیران فعلی (افرادی که در ماههای اخیر یارانه نقدی/حمایتی دریافت میکردند)
-
بخشی از حذفشدهها (افرادی که یارانهشان قطع شده اما احتمال بازگشتشان در قالب کالابرگ مطرح شده است)
نکته کلیدی اینجاست: سخنگوی دولت گفته «برخی حذفشدهها»، نه همه حذفشدهها. بنابراین، انتظار میرود برای بازگشت حذفشدهها شرایط، ارزیابی یا فیلترهایی تعریف شود که هنوز جزئیات آن در این اظهارات اعلام نشده است.
کالابرگ و علت ورود دوباره دولت به سیاست حمایتی
مهاجرانی در توضیح زمینههای اجرای بسته حمایتی، به چند عامل اشاره کرده که تصویر کلی سیاست دولت را روشن میکند: افزایش شدت تحریمها، پیامدهای جنگ و نوسانات نرخ ارز. از نگاه دولت، ترکیب این عوامل در سالهای اخیر اثر مستقیم بر «معیشت و زیست مردم» گذاشته و دولت این واقعیت را «بهطور کامل درک میکند».
بهبیان ساده، دولت میگوید فشار اقتصادی واقعی است و راهحل فوری، فقط شعار یا وعده نیست؛ بلکه باید ابزارهای حمایتی به شکل عملی وارد زندگی مردم شود. یکی از همین ابزارها کالابرگ است؛ چون بهصورت مستقیم به مصرف کالاهای اساسی گره میخورد و کمک میکند حمایتها از «مسیر خرید ضروریات» اثر ملموستری پیدا کند.
کالابرگ و روایت دولت از اعتراضات: «ریشه اقتصادی دارد»
یکی از بخشهای مهم اظهارات سخنگوی دولت، نوع نگاه او به اعتراضات اخیر است. مهاجرانی گفته اعتراضات اخیر مردم ریشه اقتصادی دارد و «نه سیاسی است و نه از جنس اغتشاش»، بلکه واکنشی طبیعی به فشارهای معیشتی است و دولت باید صدای مردم را بشنود.
این نگاه، از نظر سیاستگذاری پیام دارد: وقتی دولت ریشه را اقتصادی میداند، طبیعی است که پاسخ فوریاش هم اقتصادی باشد. در همین چارچوب، کالابرگ بهعنوان یکی از ابزارهای کاهش فشار معیشتی وارد بسته حمایتی شده تا در کوتاهمدت، اثر مستقیمتری بر سفره خانوارها داشته باشد.
کالابرگ و بسته ۱۷ تا ۲۰ بندی: کالابرگ کجای این پازل است؟
سخنگوی دولت گفته در راستای کاهش فشار اقتصادی، بستهای ۱۷ تا ۲۰ بندی به تصویب رسیده که یکی از مهمترین محورهای آن پرداخت کالابرگ حمایتی به خانوارها است.
این جمله دو برداشت مهم دارد:
-
اول اینکه کالابرگ تنها اقدام دولت نیست و در کنار آن، مجموعهای از سیاستها در حال پیگیری است.
-
دوم اینکه کالابرگ در میان محورهای اصلی بسته قرار دارد؛ یعنی دولت روی اثرگذاری اجتماعی و رسانهای آن حساب کرده و آن را جزو اقدامات «پُراثر و قابل لمس» میداند.
کالابرگ و سؤال پرتکرار حذفشدهها: چه کسانی ممکن است برگردند؟
وقتی گفته میشود «حتی برخی افراد حذفشده» نیز شامل کالابرگ میشوند، موجی از پرسش ایجاد میشود: کدام حذفشدهها؟ بر اساس همین متن، فقط میتوان با احتیاط چند سناریوی محتمل را توضیح داد (نه حکم قطعی):
-
حذفشدههایی که در ارزیابیهای قبلی خطا رخ داده (مثلاً مغایرت دادهای)
-
حذفشدههایی که وضعیت درآمدیشان تغییر کرده
-
حذفشدههایی که در چارچوب بازنگری مشمول حمایت میشوند
اما چون در اظهارات سخنگوی دولت، معیارهای دقیق اعلام نشده، بهتر است در متنهای خبری، از قطعیگویی پرهیز شود و به مخاطب گفته شود: اصل بازگشت بخشی از حذفشدهها مطرح شده اما شرایط دقیق آن نیازمند اطلاعیه اجرایی است.
کالابرگ و تفاوت با یارانه نقدی: چرا دولت به کالابرگ تکیه میکند؟
یکی از دلایل محبوبیت سیاست کالابرگ برای دولتها، «هدفمند شدن مصرف» است. در مدل یارانه نقدی، دولت پول را پرداخت میکند و خانوار ممکن است آن را صرف هر نوع هزینهای کند. اما در مدل کالابرگ، حمایت معمولاً به سمت کالاهای ضروری هدایت میشود تا اثر آن بر «قدرت خرید کالاهای اساسی» مستقیمتر باشد.
مزیتهای احتمالی کالابرگ از نگاه سیاستگذار:
-
اثر مستقیمتر بر سبد خوراک و ضروریات
-
کاهش احتمال انحراف منابع حمایتی
-
قابل اندازهگیریتر شدن اثر سیاست
-
امکان مدیریت بهتر شوکهای قیمتی در کالاهای مشخص
البته اجرای کالابرگ نیازمند زیرساخت، شبکه توزیع و نظارت است و همینجا چالشهای اجرایی خودش را نشان میدهد.
کالابرگ و پیوند آن با بازار ارز: دولت چه میگوید؟
مهاجرانی در بخش دیگری از سخنانش، میان رشد قیمت طلا و دلار تفکیک قائل شده است:
-
رشد قیمت طلا را عمدتاً ناشی از افزایش بهای جهانی دانسته
-
درباره دلار گفته عواملی مانند کمبود ارز و افزایش تقاضا نقش مهمی داشتهاند
این بخش، از نظر تحلیل سیاستی مهم است: دولت میخواهد بگوید بخشی از فشار قیمتها از بیرون (جهانی) میآید و بخش دیگر از داخل (کمبود ارز/تقاضا). در چنین فضایی، اگر نرخ ارز نوسانی باشد، قیمت کالاهای اساسی هم بالا میرود و همینجا کالابرگ نقش «ضربهگیر» پیدا میکند تا فشار این موج به دهکهای ضعیفتر کمتر منتقل شود.
کالابرگ و شرط موفقیت: کسری بودجه و ناترازی بانکها
سخنگوی دولت تأکید کرده در کنار سیاستهای حمایتی، مدیریت کسری بودجه و ساماندهی ناترازی بانکها از الزامات اصلاح اقتصاد کلان است. این جمله یعنی دولت میداند که حمایت معیشتی اگر بدون تأمین مالی پایدار انجام شود، میتواند به تورم بیشتر منجر شود و دوباره اثر حمایتی را خنثی کند.
بنابراین، دولت تلاش میکند از یک طرف سیاست حمایتی مثل کالابرگ را جلو ببرد و از طرف دیگر، روی سه محور کار کند:
-
کنترل کسری بودجه
-
کاهش ناترازی بانکی
-
کاستن از فشارهای پولی و تورمی
اگر این بخش دوم موفق نشود، هر حمایتی—even کالابرگ—در بلندمدت زیر سایه تورم کماثر میشود.
کالابرگ و نقش بانک مرکزی: امید به تثبیت نرخ ارز
یکی دیگر از نکات کلیدی سخنان مهاجرانی این است که با استقرار مدیریت جدید در بانک مرکزی و آغاز اجرای برنامهها، میتوان به تثبیت نرخ ارز امیدوار بود و نتایج آن «بهزودی ملموس» میشود.
این بخش از نظر دیسکاور و مخاطب، یک وعده حساس است؛ چون مردم نتیجه ملموس را در قیمت کالاها و ثبات بازار میخواهند. اگر دولت بتواند نوسان ارز را کاهش دهد، فشار قیمت کالاها هم کمتر میشود و نیاز به حمایتهای شدیدتر کاهش مییابد. اما اگر نوسان ارز ادامه پیدا کند، کالابرگ میتواند به ابزار حمایتی مهمتری تبدیل شود.
کالابرگ و نقش رسانهها: چرا دولت روی آرامش روانی بازار تأکید دارد؟
سخنگوی دولت در پایان گفته بازگرداندن آرامش به جامعه نیازمند همکاری دولت و رسانههاست. این حرف در حوزه اقتصاد هم معنا دارد؛ چون بازارها فقط با واقعیتهای اقتصادی حرکت نمیکنند، بلکه انتظارات و فضای روانی هم نقش بزرگی دارند. وقتی مردم تصور کنند فشارها ادامهدار است، رفتارهای اقتصادیشان تغییر میکند؛ از جمله افزایش تقاضای احتیاطی برای کالاها.
در چنین شرایطی، دولت میخواهد هم از مسیر سیاستهای کلان و هم از مسیر اطلاعرسانی، فضای بازار را مدیریت کند و کالابرگ بهعنوان یک «پیام حمایتی» در همین چارچوب قابل تحلیل است.
کالابرگ و آنچه هنوز مشخص نیست
بر اساس همین اظهارات، موارد زیر هنوز نیازمند اطلاعیه اجرایی است:
-
زمان دقیق شروع پرداخت/شارژ کالابرگ
-
میزان اعتبار کالابرگ برای هر خانوار/دهک
-
فهرست کالاهای مشمول کالابرگ
-
مسیر اطلاعرسانی رسمی برای مشمولان (پیامک/سامانه/اپلیکیشن)
-
شرایط دقیق بازگشت «حذفشدهها»
گفتن این موارد نهتنها نقطه ضعف نیست، بلکه باعث افزایش اعتماد مخاطب و کاهش برداشت «تیتر گمراهکننده» میشود.
کالابرگ و راهنمای عملی برای مردم: چه کار کنیم تا جا نمانیم؟
تا قبل از انتشار اطلاعیههای اجرایی، بهترین کار این است که خانوارها:
-
اطلاعات بانکی و هویتی خود را (در صورت نیاز) بهروز نگه دارند
-
اطلاعیههای رسمی دولت و رسانههای معتبر را پیگیری کنند
-
نسبت به پیامکها و تماسهای غیررسمی حساس باشند و اطلاعات را فقط از مسیر رسمی ارائه کنند
کالابرگ و جمعبندی: پیام اصلی دولت چیست؟
خلاصه اظهارات سخنگوی دولت این است: فشار اقتصادی واقعی است، دولت آن را میپذیرد و برای کاهش فشار، بسته حمایتی تصویب کرده که یکی از محورهای مهمش کالابرگ حمایتی است. این کالابرگ قرار است به یارانهبگیران قبلی برسد و حتی برخی حذفشدهها را هم دربرگیرد. در کنار آن، دولت بر کنترل کسری بودجه، ساماندهی بانکها و امید به تثبیت ارز با مدیریت جدید بانک مرکزی تأکید دارد.
اگر یارانه دریافت میکنید یا در ماههای گذشته یارانه شما قطع شده، اطلاعیههای رسمی دولت درباره کالابرگ را دنبال کنید و فقط از مسیرهای معتبر، وضعیت مشمولیت و زمان اجرای کالابرگ را بررسی کنید.
منابع
تسنیم به نقل از سخنگوی دولت
