یادداشت|

پایان توهم همگرایی؛ تحلیلی بر روابط آمریکا و اروپا در سال ۲۰۲۵

سال ۲۰۲۵ تغییر‌های پایه‌ای را در سیاست آمریکا و به‌ویژه در زمینه روابط با اروپا آشکار کرد.

عابد اکبری، کارشناس مسائل بین الملل، طی یادداشی برای میزان به بررسی رویداد‌های سیاسی آمریکا طی سال ۲۰۲۵ پرداخته است.

متن این یادداشت را در ادامه می‌خوانید:

سال ۲۰۲۵ در تاریخ دیپلماسی غرب نه به‌عنوان سال «اتحاد مجدد»، بلکه به‌عنوان سال «افسون‌زدایی» ثبت خواهد شد؛ اگر جنگ سرد چسبی بود که دو سوی اقیانوس اطلس را به هم متصل می‌کرد و دهه اول قرن بیست‌ویکم دوران تردید بود، سال ۲۰۲۵ نقطه‌ی عطفی بود که در آن ساختار‌های سنتی قدرت، تاب‌آوری خود را در برابر واقعیت‌های جدید ژئوپلیتیک از دست دادند.

در سال ۲۰۲۵ «اشتراک منافع» جایگزین «اشتراک ارزش‌ها» شد؛ در طول این سال، ما شاهد تغییر پارادایم در واشنگتن بودیم. فارغ از اینکه چه حزبی در کاخ سفید مستقر است، دکترین آمریکا دچار یک دگردیسی ساختاری شده است. آمریکا در سال ۲۰۲۵ رسما به اروپا اعلام کرد که چتر امنیتی ناتو دیگر یک چک سفید امضا نیست.

فشار واشنگتن برای افزایش بودجه نظامی کشور‌های اروپایی به بالای ۳ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP)، شوک بزرگی به اقتصاد‌های راکد قاره سبز (به‌ویژه آلمان و فرانسه) وارد کرد؛ ما در این سال دیدیم که آمریکا اولویت استراتژیک خود را به‌طور کامل و غیرقابل‌بازگشت به سمت «ایندو-پاسیفیک» و مهار چین تغییر داد.

اروپا در سال ۲۰۲۵ دریافت که در محاسبات واشنگتن، دیگر شریک برابر نیست، بلکه یک پایگاه لجستیکی و یک بازار مصرف است.

شاید بزرگ‌ترین شکاف در سال ۲۰۲۵ نه در اتاق‌های جنگ، بلکه در اتاق‌های بازرگانی رخ داد. سیاست‌های حمایت‌گرایانه آمریکا که تحت عناوین مختلفی همچون امنیت ملی و بازگشت صنایع به خانه اعمال شد، عملا مدل اقتصادی صادرات-محور اروپا را هدف گرفت.

اختلافات بر سر هوش مصنوعی و تنظیم‌گری پلتفرم‌های دیجیتال در سال ۲۰۲۵ به اوج رسید. در حالی که بروکسل سعی داشت با قانون‌گذاری قدرت خود را حفظ کند، واشنگتن با نوآوری بی‌مهابا و حمایت‌های عظیم دولتی از سیلیکون‌ولی، فاصله تکنولوژیک خود را با اروپا به سال‌های نوری رساند. اروپایی‌ها در سال ۲۰۲۵ با تلخی دریافتند که متحد سیاسی آنها، رقیب بی‌رحم اقتصادی‌شان است.

سال ۲۰۲۵ همچنین سالی بود که خستگی از جنگ در غرب به سیاست رسمی تبدیل شد. واشنگتن با کاهش تدریجی کمک‌های مستقیم، بار اصلی بازسازی و امنیت اروپای شرقی را بر دوش بروکسل، پاریس و برلین انداخت. این مسئله باعث ایجاد شکاف درونی در اتحادیه اروپا شد؛ بلوک شرق اروپا که همچنان به آمریکا اعتماد دارد در برابر بلوک غرب اروپا که به دنبال استقلال راهبردی است. آمریکا در ۲۰۲۵ نشان داد که صلح در اروپا را تنها در صورتی می‌خواهد که هزینه آن را مالیات‌دهندگان آمریکایی نپردازند.

در آستانه سال ۲۰۲۶ سه سناریو پیش‌روی متحدین قدیمی آتلانتیک است.

الف) ظهور «اروپای قلعه‌مانند» یا فروپاشی درونی

در سال ۲۰۲۶، اروپا مجبور خواهد شد تکلیف خود را با مفهوم استقلال راهبردی روشن کند. شعار‌ها دیگر کارساز نیستند. اگر اروپا نتواند در ۲۰۲۶ یک ارتش واحد اروپایی یا حداقل یک سیستم تدارکات نظامی یکپارچه ایجاد کند، عملا به یک موزه‌ بزرگ توریستی تحت حفاظت آمریکا تبدیل خواهد شد.

پیش‌بینی این است که در ۲۰۲۶ تنش‌های تجاری میان دو سوی آتلانتیک تشدید شده و احتمالا شاهد جنگ تعرفه‌ای محدود بر سر خودرو‌های برقی و فولاد خواهیم بود.

ب) معامله بزرگ

آمریکا در سال ۲۰۲۶ فشاری بی‌سابقه بر اروپا وارد خواهد کرد تا در پرونده چین، کاملاً همسو با واشنگتن عمل کند. چشم‌انداز ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که آمریکا ادامه حمایت‌های امنیتی (هسته‌ای و سایبری) خود از اروپا را منوط به قطع همکاری‌های اقتصادی کلیدی اروپا با چین خواهد کرد. این انتخاب باینری (یا با ما یا علیه ما) سخت‌ترین چالش دیپلماتیک اروپا در سال جدید خواهد بود.

ج) چندقطبی‌شدن غرب

در سال ۲۰۲۶ شاهد پایان مفهوم غرب به‌عنوان یک بلوک واحد سیاسی خواهیم بود. در عوض، شاهد یک غرب آنگلو-ساکسون (آمریکا، انگلیس، کانادا، استرالیا) با رویکردی تهاجمی و لیبرال-رئالیست، و یک غرب قاره‌ا (اتحادیه اروپا) با رویکردی محافظه‌کارانه و تنظیم‌گر خواهیم بود. این دو بلوک در اصول کلی همسو، اما در تاکتیک‌ها و منافع حیاتی رقیب خواهند بود.

سخن پایانی اینکه رابطه فراآتلانتیکی نمرده است، اما رمانتیک بودن آن پایان یافته است. سال ۲۰۲۶ سالِ رئالیسم عریان است. اروپا باید بپذیرد که آمریکا دیگر پلیس جهانی نیست، بلکه یک ابر قدرت ملی‌گرا است که تنها براساس سود و زیان معامله می‌کند.

برای دیپلمات‌های بروکسل، سال ۲۰۲۶ سالی پر از بی‌خوابی خواهد بود. آنها باید یاد بگیرند که چگونه با آمریکایی معامله کنند که دیگر به زبان نظم لیبرال جهانی صحبت نمی‌کند، بلکه به زبان قدرت سخت و منافع ملی سخن می‌گوید. دوران وابستگی بی‌دغدغه به پایان رسیده است؛ ۲۰۲۶ آغاز عصر تنهایی استراتژیک اروپا خواهد بود.

انتهای پیام/