باشگاه خبرنگاران جوان؛ آزاده محبی - با توجه به آنکه قدمت تولید زعفران در ایران به سه هزار سال پیش باز می‌گردد، اما طی سال های اخیر موانع صادرات ناشی از شرایط تحریم‌ و مشکلات بازگشت ارز به کشور زمینه را برای تجارت چمدانی و قاچاق این محصول  به آن سوی مرزها فراهم کرده است که انتظار می رود هرچه سریع تر مسئولان برای این معضل چاره ای بیندیشند چراکه پتانسیل بالایی در تولید این محصول استراتژیک در کشور وجود دارد که متاسفانه معضلات پیچیده این محصول ارزآور کشور زمینه را برای قاچاق فراهم کرده است که در ادامه این صادرات قانونی، زعفران ایرانی به نام زعفران افغانستان بسته بندی و به کشورهای مقصد دیگر صادر می‌شود.

ایران با تولید بیش از ۹۰ درصد دنیا بزرگترین تولیدکننده این محصول استراتژیک در جهان محسوب می شود، اما بدلیل وجود برخی مشکلات سد راه صادرات زعفران همچون تجارت چمدانی و قاچاق موجب شده تا سهم چندانی از صادرات این محصول در بازارهای جهانی نداشته باشیم، درحالیکه پتانسیل تولید هزارتن زعفران وجود دارد.

فعالان این حوزه معتقدند که صادرکنندگان زعفران مخالف برگشت ارز به چرخه تولید و تجارت کشور نیست، اما درخواست این است که تسهیلاتی قائل شوند تا زعفران بصورت قاچاق از مرزهای کشور خارج نشود.

قاچاق زعفران کماکان در حال انجام است

غلامرضا میری نایب رئیس شورای ملی زعفران از ثبات قیمت زعفران در بازار خبر داد و گفت: نوسانات اخیر که روزانه ۲ تا ۱۰ میلیون تومان افزایش قیمت داشتیم، خبری نیست.

به گفته وی، صادرات کماکان سابق در حال انجام است و انتظار می رود که ادامه صادرات همانند ماه های آبان و آذر کاهشی نباشد.

میری ادامه داد: از ابتدای فروردین تا پایان مهر ۷۴ درصد رشد صادرات داشتیم، اما از آبان بدلیل شوک قیمت ناشی از افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت خرید قابل توجهی انجام ندادند.

نایب رئیس شورای ملی زعفران با بیان اینکه تک نرخی شدن ارز تاثیری در روند صادرات ندارد، افزود: اختلاف ۳۰ تا ۳۵ درصدی رفع تعهد ارزی که در گذشته وجود داشته، با حذف ارز ترجیحی کماکان وجود دارد و اغلب صادرکنندگان، زعفران صادرات از کارت بازرگانی واردکنندگان استفاده می کنند چراکه به هیچ عنوان مقرون به صرفه نیست که زعفران با ارز آزاد فروخت و با ارز مبادله ای تسویه حساب کرد.

این مقام مسئول با بیان اینکه قاچاق زعفران در حال انجام است، افزود: در گذشته نه چندان دور ۳۲۵ تن صادرات زعفران به ۴۱ کشور داشتیم، اما سال گذشته ۲۱۴ تن زعفران به ۷۱ کشور داشتیم که این امر نشان می دهد مصرف جهانی زعفران افزایش یافته، اما این افزایش از طریق قاچاق در بازارهای جهانی عرضه می شود.

وی با بیان اینکه ایران بزرگترین تولیدکننده زعفران در دنیا محسوب می شود، گفت: ایران توان تولید زعفران بالایی دارد به طوریکه با رفع موانع صادراتی  و تعامل از طریق سیستم بانکی با دنیا حداقل هزارتن زعفران به بازارهای جهانی صادر کنیم. در دنیا ۸ تا ۹ میلیارد نفر جمعیت داریم که صادرات این میزان کار سختی نیست.

شفاف سازی و رفع موانع راهکاری موثر در رونق صادرات طلای سرخ

علی حسینی عضو شورای ملی زعفران گفت: وزارت جهاد کشاورزی آمار رسمی تولید زعفران را اعلام نکرده است که برمبنای آن بتوان برای تولید و صادرات برنامه ریزی کرد، اما پیش بینی ها برآن است که در برخی مناطق معادل سال قبل و در برخی مناطق بین ۲۰ تا ۶۰ درصد کاهش یافته است.

حسینی ادامه داد: برآوردها حاکی از آن است که ۲۸۰ تا ۳۰۰ تن زعفران تولید شده است و از طرفی صادرات، در شرایط خاصی به سر می بریم که امیدواریم پیش بینی ها مبنی بر رونق صادرات زعفران به دیگر کشورها رخ دهد.

عضو شورای ملی زعفران با بیان اینکه مدیریت دقیقی از صادرات نداریم، افزود: با توجه به آنکه بیش از ۹۰ درصد صادرات زعفران در اختیار ماست، از این رو مدیریت این محصول باید در اختیار ما باشد و برای این محصول ملی باید ارزش تاریخی قائل باشیم و این موضوع ضعف ماست.

به گفته وی، علی رغم آنکه وزارت جهاد خود را متولی تولید می داند، اما در خصوص آموزش کشاورزان زعفران کار، بهبود فرآیند تولید و عملکرد واقعی زعفران دغدغه ای ندارد، درحالیکه با رونق صادرات اقتصاد روستایی ارتقا می یابد.

حسینی ادامه داد: سال گذشته افغانستان ۲۰ تن زعفران تولید و ۶۰ تن زعفران صادر کرده و در این مقطع ۲۰ تن زعفران از ما خریداری کرده است که این امر نشان می دهد مابقی زعفران به این کشور قاچاق شده است.

عضو شورای ملی زعفران سطح زیر کشت زعفران را ۱۲۷ هزارهکتار اعلام کرد و افزود: طی ۵ سال اخیر  آمار سطح زیرکشت زعفران یکسان است، درحالیکه با تکثیر پیاز زعفران در زمین سالانه ۱۰ درصد سطح زیرکشت افزایش می یابد که از این میزان حداقل باید هزار تن زعفران تولید شود که متاسفانه یک چهارم این میزان تولید داریم که خشکسالی و کم آبی را عامل اصلی کاهش عملکرد در واحد سطح می دانند.

وی حداقل قیمت هرکیلو زعفران را ۱۶۰ و حداکثر ۲۰۰ میلیون تومان اعلام کرد و افزود: خریداران خارجی بدلیل نوسانات نرخ ارز تردید دارند و با توجه به رکود بازار و هزینه های کشاورزان، قیمت زعفران باید بالای ۲۰۰ میلیون تومان باشد .

عضو شورای ملی زعفران با بیان اینکه موانع صادراتی عامل رشد قاچاق است، تصریح کرد: اجرای قوانین و شفاف سازی و رفع موانع منجر به رونق صادرات می شود.

ایران بزرگترین تولیدکننده و تامین کننده ۹۲ تا ۹۳ درصد زعفران دنیاست که رفع محدودیت و موانع پیش روی صادرات می تواند ارزآوری قابل توجهی برای کشور در برداشته باشد، درحالیکه متاسفانه شرایط تحریم و موانع و مشکلات متعدد پیش روی صادرکنندگان زمینه را برای قاچاق زعفران به آن سوی مرزها و سهم ناچیز ایران از گردش مالی ۸  میلیارد دلاری این محصول در بازارهای دنیا ایجاد کرده است که استمرار این روند و عدم تدبیر از سوی مسئولان بانک مرکزی و سیاست گذاران امر موجب شده تا درآینده ای نه چندان دور، سرنوشت این محصول استراتژیک به پسته و فرش دچار شود.