از همین رو،
او همچنین در خصوص حضور داماد ترامپ و فرمانده سنتکام در تیم مذاکره کننده آمریکایی گفت: «حضور آقای کوشنر، داماد آقای ترامپ، نشاندهنده آن است که طرف آمریکایی باجدیت بیشتر نسبت به مذاکرات بهار امسال وارد این گفتوگوها شده است.»
مشروح گفتگوی محمود واعظی، رئیس دفتر رئیسجمهور در دولت دوازدهم، را در ادامه می خوانید؛
***********************
با توجه به اینکه محور این گفتوگوها مسئله هستهای و رفع تحریمها است، در صورت حصول توافق و رفع تحریمها یا حتی کاهش قابلتوجه آنها، شاهد آثار ملموسی در حوزه روابط خارجی، صادرات، واردات و دیگر شاخصهای اقتصادی خواهیم بود. از سوی دیگر، با کاهش سطح تنشها و فروکش کردن فضای تهدید یا آنچه بهصورت تبلیغاتی بهعنوان احتمال جنگ و درگیری مطرح میشود، شرایط ناپایدار نه جنگ و نه صلح پایان می یابد و موجب آرامش روانی بیشتر جامعه می شود.
در چنین شرایطی، بخشی از گرهها نیز گشایش پیدا خواهند کرد. از این رو، بر این باورم که اگر این مذاکرات به توافق برد- برد منجر گردد نهتنها اقتصاد کشور، بلکه روابط خارجی، سطح همکاریها و تحولات منطقهای نیز به شکل مثبت تأثیر خواهند پذیرفت. با توجه به جنگ غزه و شرایط پرتنشی که طی دو سال و نیم گذشته منطقه ما تجربه کرده، امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند ثبات، صلح و آرامش هستیم.
از منظر راهبردی، استمرار وضعیت تقابل برای هیچیک از طرفها مزیت افزودهای ایجاد نمیکند. اقتصاد ایران زیر فشار تحریمهای ظالمانه قرار دارد و در سوی دیگر، آمریکا نیز با انباشت بحرانهای بینالمللی و داخلی، بیش از گذشته نیازمند حصول دست آورد بین المللی است. فلذا اگر این همزمانی نیازها، بهدرستی مدیریت شود، میتواند به نقطه تلاقی منافع تبدیل گردد. تحقق چنین فضایی برای دو طرف سودمند بوده و برای ما نیز زمینهساز افزایش رغبت سرمایهگذاران خارجی، ورود فناوریهای نوین و در نهایت تغییر شرایط به نفع همه بازیگران منطقه ای خواهد بود. بدیهی است که بهبود شرایط منطقه، بهطور طبیعی به بهبود شرایط ایران نیز منجر میشود.
جمهوریخواهان بیش از گذشته به دستاوردهای ملموس در سیاست خارجی نیاز دارند
به نظر من، دور نخست مذاکرات گامی جدی و رو به جلو محسوب میشود. با توجه به رویدادهای هشت ماه اخیر، از جمله جنگ دوازدهروزه و موضوعاتی نظیر اسنپبک و سایر مسائل مرتبط، نوعی بیاعتمادی عمیق نسبت به مسیر مذاکره شکل گرفته بود. نمیتوان از کنار این واقعیت عبور کرد که دونالد ترامپ پیشتر، در دوره دولت دوازدهم، راهبرد اعمال تحریم های گسترده اقتصادی و فشار حداکثری را با تمام ظرفیتهای ممکن بهکار گرفت.
در دور دوم خود نیز علاوه بر اعمال تحریمهای ظالمانه و تشدید فشارهای امنیتی و سناریوهای پرهزینه نظیر جنگ دوازدهروزه، حتی تلاش جدی برای هدایت و بهرهبرداری از ناآرامیهای داخلی ایران را نیز آزموده است. اما نهایتا برآیند این اقدامات نه به تغییر سیاست های کلان ایران انجامید و نه دستاوردی موثر و پایدار برای آمریکا به همراه داشت.
اکنون، در شرایطی که بسیاری از این اهرمهای فشار عملاً مستهلک شده و کارایی پیشین خود را از دست دادهاند، عقلانیت سیاسی ایجاب میکند که واشنگتن در چارچوبی متوازن و بر پایه احترام متقابل، مسیر مذاکره را بهعنوان کمهزینهترین و مؤثرترین گزینه برگزیند.
از طرفی با توجه به اینکه جمهوریخواهان در آستانه انتخاباتهای میان دوره ای مجلس نمایندگان و مجلس سنا در نوامبر، با چالشهایی جدی در حفظ و بازسازی پایگاه اجتماعی خود مواجهاند، بیش از گذشته به دستاوردهای ملموس در سیاست خارجی نیاز دارند. دستاوردهایی که نه از دل تشدید تنش، بلکه از مسیر توافقی قابل دفاع و عقلانی حاصل شود.
آنچه روز جمعه در عمان رخ داد، نشانهای از عبور نسبی از این فضای بیاعتمادی و حرکت به جلو است. نکته مهم در این دور از مذاکرات، تغییر محیط پیرامونی آن است.
نباید از مخاطرات شکست یا فرسایشی شدن مذاکرات غافل شد
مذاکراتی که دیگر صرفاً در فضای خلأ بین المللی و صرفا به شکل دوجانبه میان ایران و آمریکا شکل نمیگیرد، بلکه در بستری از نگرانیهای منطقهای، فرسودگی بازیگران از تنشهای مستمر و میل عمومی به مهار بحرانها انجام میشود. نقش کشورهای منطقه در ارتباط با مذاکرات مهم و تاثیرگذار است. اینبار، کشورهای همسایه و منطقه با ایجاد جنگ در منطقه مخالفند و با جدیت از تداوم مذاکرات جهت توافق ایران و آمریکا استقبال کرده و بهطور فعال از آن حمایت میکنند.
در این شرایط اگر دو طرف با جدیت مذاکره کنند میتوان به توافق برد-برد امیدوار بود. البته برای داوری نهایی درباره آینده مذاکرات زود است؛ چرا که گفتوگوها در سطح کلیات انجام شده و هنوز وارد جزئیات نشدهاند. باید منتظر ماند و دید این شالودهای که در روز جمعه پیریزی شد،چه بنایی بر آن ساخته میشود و روند مذاکرات چگونه ادامه می یابد.
خوشبختانه وزیر امور خارجه کشورمان نیز راهبردی را در پیش گرفته که بر اساس آن، کشورهای منطقه در جریان روند مذاکرات قرار میگیرند. موضوعی که میتواند بهعنوان پشتوانهای مهم و اطمینانبخش برای پیشرفت گفتوگوها تلقی شود.
البته رژیم جنایتکار صهیونیستی همچون گذشته و در راستای سیاست های توسعه طلبانه خود تمام تلاشش را میکند تا مانع به نتیجه رسیدن مذاکرات شود، اما با توجه به هوشیاری تیم دیپلماسی کشور و همچنین نقش فعال کشورهای منطقه، میتوان با «احتیاط» به آینده امیدوار بود. امید دارم همانطور که گام نخست بهدرستی برداشته شد، گامهای بعدی نیز با تدبیر و هوشمندی ادامه یابد.
در عین حال، نباید از مخاطرات شکست یا فرسایشی شدن مذاکرات غافل شد. تجربههای پیشین نشان دادهاند که تعلیقهای طولانی و ابهامهای ممتد، افزون بر شکست آشکار، به بیاعتمادی عمومی دامن میزنند. از این رو، مدیریت زمان، شفافسازی مرحلهای و پرهیز از دوگانهسازیهای هیجانی در داخل، به همان اندازه محتوای توافق، دارای اهمیت است.
حضور کوشنر در مذاکرات نشان دهنده جدیت بیشتر طرف آمریکایی نسبت به مذاکرات بهار امسال است
به نظر من، حضور فرمانده سنتکام در مذاکرات بیشتر جنبه نمادین داشت تا محتوایی، اما حضور آقای کوشنر، داماد آقای ترامپ، نشاندهنده آن است که طرف آمریکایی باجدیت بیشتر نسبت به مذاکرات بهار امسال وارد این گفتوگوها شده است. همانگونه که آقای عراقچی نیز روز جمعه تصریح کردند، میزان جدیت در مذاکرات، هم از سوی ایران و هم از سوی آمریکا، نسبت به دورههای گذشته افزایش یافته است.
شفافسازی آقای رئیسجمهور پیرامون موضوع جانباختگان را میتوان اقدامی مثبت و رو به جلو ارزیابی کرد
سرمایه اجتماعی نظام صرفاً با تحقق یا عدم تحقق یک توافق افزایش یا کاهش پیدا نمیکند؛ بلکه این سرمایه، بیش از هر چیز، تابع سیاستهایی است که اتخاذ میشود و اصلاحاتی که در پاسخ عملی به نارضایتیهای مردم صورت میگیرد. در این چارچوب، شفافسازی آقای رئیسجمهور پیرامون موضوع جانباختگان را میتوان اقدامی مثبت و رو به جلو ارزیابی کرد.
همچنین تأکید ایشان در جلسات مختلف بر بررسی نارضایتیها و ارائه سیاستهایی برای افزایش رضایت عمومی، در صورت تبدیل شدن به عمل، اقدامی قابلتقدیر است.
تشکیل کمیته در وزارت علوم به دستور رئیسجمهور برای بررسی علل و ریشههای اعتراضات و مطالبات مردم نیز گامی مهم تلقی میشود. اگر این بررسیها به پیشنهادهای اجرایی منجر شود و مردم در عمل شاهد اصلاح سیاستهایی باشند که نارضایتی را فراهم آورده، بدون تردید امید جامعه افزایش یافته و متعاقبا سرمایه اجتماعی تقویت خواهد شد.
نباید همه مسائل کشور را صرفاً به سیاست خارجی تقلیل داد
بله، قطعاً تأثیرگذار خواهد بود، اما نباید همه مسائل کشور را صرفاً به سیاست خارجی تقلیل داد. مسائل اقتصادی، معیشتی، اجتماعی و همچنین برخی مطالبات مرتبط با آزادیهای مشروع اجتماعی نیز از اهمیت بالایی برخوردارند و لازم است بهصورت همزمان مورد توجه قرار گیرند. در نهایت، موفقیت یا عدم موفقیت این مذاکرات، نهتنها آینده روابط خارجی، بلکه مسیر تحولات داخلی کشور را نیز میتواند تحتتأثیر قرار دهد.
۳۱۲۱۵
