چهار سال جنگ روسیه در اوکراین؛ از نبرد فرسایشی تا «نزاع مدیریتشده»
جنگ روسیه علیه اوکراین چهارمین سال خود را پشت سر گذاشته و با وجود درگیریهای روزانه و خسارات سنگین، هنوز هیچ معادله سرنوشتساز یا راهحل سیاسی جامع شکل نگرفته است. کارشناسان معتقدند این جنگ وارد مرحله «نزاع مدیریتشده» شده است؛ جنگی طولانیمدت، فرسایشی و کنترلشده که فشار نظامی و سیاسی در آن با دقت تنظیم میشود.
به گزارش ایلنا به نقل از ارمنیوز، جنگ روسیه علیه اوکراین روز ۲۴ فوریه ۲۰۲۶ چهارمین سال خود را پشت سر گذاشت، بدون آنکه معادلهای سرنوشتساز یا راهحل سیاسی جامع شکل گرفته باشد. طی این مدت، درگیریها با ریتمی ثابت ادامه یافته و محورهای اصلی جنگ، به ویژه منطقه دونتسک و اطراف پوکروفسک و هولیایپوله، شاهد برخوردهای روزانه بودهاند. امروز تنها در همین محور، اوکراین حدود ۱۳۸ درگیری با نیروهای روسیه ثبت کرده است.
پیشروی روسیه پس از تصرف آودیوکا بیش از ۵۰ کیلومتر نبوده و در طول دو سال اخیر با سرعتی بسیار کم، بهطور متوسط فقط چند ده متر در روز پیشروی داشته است؛ این روند نشاندهنده کندی بیسابقه حتی در معیارهای جنگهای فرسایشی است. خسارات انسانی روسیه از آغاز جنگ حدود یک میلیون و ۲۶۰ هزار نفر (شامل کشته و زخمی) برآورد میشود و مجموع تلفات دو طرف نزدیک به ۱.۸ میلیون نفر است، با احتمال عبور از دو میلیون نفر تا بهار ۲۰۲۶.
طبیعت جنگ طی دو سال گذشته تغییر چشمگیری کرده است. پهپادهای تهاجمی و شناسایی، به عنصر کلیدی در مدیریت میدان نبرد تبدیل شدهاند و امکان مانور وسیع را کاهش دادهاند، به طوری که خطوط تماس عملا به جبهههای طولانی و فرسایشی بدل شدهاند.
در حوزه دیپلماسی، چندین دور مذاکره در ابوظبی و ژنو با حضور آمریکا برگزار شد که یکی از آنها منجر به تبادل ۱۵۷ اسیر میان طرفین شد، اما پیشرفت قابل توجهی در موضوع مناطق اشغالی یا ترتیبات وضعیت نهایی حاصل نشد. در کنار این، بریتانیا و فرانسه برنامههایی برای ایجاد پایگاههای نظامی پیشرفته در اوکراین در صورت رسیدن به آتشبس اعلام کردند، در حالی که روسیه همچنان به مخالفت خود با حضور ناتو در خاک اوکراین پایبند است.
کارشناسان معتقدند گذشت چهار سال از درگیری، نشاندهنده گذار این جنگ از تلاش برای پیروزی سریع به مدل «نزاع مدیریتشده» است؛ جنگی طولانیمدت و فرسایشی که با مدیریت عملیات و جلوگیری از خسارات استراتژیک کلان پیش میرود. تحلیلگران تأکید دارند که فاصله گسترده مواضع مسکو و کیف، احتمال توافق سیاسی را محدود کرده و در عین حال حمایت غرب از اوکراین و فشار بر روسیه، ادامه وضعیت پرنوسان در شدت درگیری را محتملتر میکند.
دیپلماسی اوکراین نیز همسو با این واقعیت، بر آمادگی برای هرگونه تشدید بحران تمرکز دارد و طی چهار سال گذشته توان دفاعی خود را بازسازی و ارتقا داده است. کییف تولید داخلی تجهیزات نظامی را گسترش داده و به کاهش وابستگی نسبی به کمکهای خارجی پرداخته است.
خسارات انسانی چشمگیر، به ویژه در روسیه، بازتابدهنده هزینههای سنگین جنگ با پیشرفتهای میدانی محدود است. همزمان، نقش اروپا به عنوان تأمینکننده اصلی کمکهای نظامی و اقتصادی به اوکراین، جایگاه قاره سبز را در معادله قدرت با روسیه پررنگ کرده است.
کارشناسان میگویند «نزاع مدیریتشده» به معنای جنگی فرسایشی و کنترلشده است که فشار نظامی و سیاسی در آن با دقت تنظیم میشود و از برخوردهای فاجعهآمیز جلوگیری میکند. شدت درگیریها نسبت به آغاز جنگ کاهش یافته، اما جنگ هنوز پرهزینه و پیچیده است و چشمانداز حل سیاسی کوتاهمدت روشن نیست.
